Köþe Yazýlarýnda "Türban Kararý"Anayasa Mahkemesinin "türban" serbestisi getiren deðiþikliði iptal etmesini savunan üç köþe yazarý da Hürriyet'te. Star, Taraf, Yeni Þafak, Milliyet ve Sabah yazarlarý kararý eleþtiriyor.

7/6/2008 · Kategori: Arastirma

Devletin ‘Dinsizleþtirilmesi’ ve AKP / Ýbrahim Kaboðlu

10/4/2008 · Kategori: Arastirma

	Ýbrahim Kaboðlu	ikaboglu@marmara.edu.tr
Devletin ‘dinsizleþtirilmesi’ ve AKP			09/04/08
“Türkiye Devleti’nin dini, Din-i Ýslamdýr.” kaydý, Cumhuriyet’in Osmanlý’dan aldýðý miras. Bu bakýmdan Osmanlý ile Cumhuriyet arasýnda en azýndan anayasal düzlemde, kýrýlmadan çok süreklilik var. Bu kayýt, Anayasa’dan 10 Nisan 1928’de çýkarýldý ve devlet dinsizleþtirildi; böylece, esas kýrýlma ortaya çýktý. 1937’de Anayasa’ya bunun güvencesi kondu: laiklik. Ne var ki, Devlet yönetiminin dinsel referanslardan arýndýrýlmasý yönünde anayasal yükseliþ dönemi, doðrusal çizgide devam etmedi. Her ne kadar 1982 Anayasasý, 1961 Anayasasý’nýn yaptýðý gibi, lâikliði “Cumhuriyet’in nitelikleri” arasýna yerleþtirdi ise de, dine açýlma yönünde maddeler de kondu (Diyanet Ýþleri Baþkanlýðý, zorunlu din dersi, vs.). Anayasal gerileyiþ olarak nitelenebilecek bu eðilim bile, islamcý partileri, anayasal rejimle çatýþmaya girmekten alýkoyamadý. Çünkü daha fazlasýný istediler; anayasayý bir “sözlük” sanýp, lâikliðin yeniden tanýmlanmasýný talep ettiler. Ýþi, islami baþörtüyü Anayasaya sokmaya kadar vardýrdýklarý anda, kendilerine, “bu kadarý da fazla!” dendi. Bu bir Cumhuriyet-demokrasi çatýþmasý mý, yoksa lâiklik-din çatýþmasý mý? Önce þu saptama yapýlmalý: Cumhuriyet yönetimi, Osmanlý’nýn Tanzimat’la baþlayan lâikleþme mirasýný reddetmedi; fakat çok partili dönem yöneticileri, Cumhuriyet’in lâiklik kazanýmýný sorgulama yarýþýný 14 Mart 2008’e dek sürdürdü... Lâiklik ekseninde tanýk olunan çatýþma, Cumhuriyet’in kendisinden mi, yoksa “demokrasi eksiði”nden mi kaynaklanýyor? ••• Eðer biz bu kavramlarý sadece devlet yönetimi katýnda ele alýr, ama toplumsal düzlemde geçerli deðerler testinden geçiremez isek, çatýþmacý kýsýrdöngüden kurtulamayýz. Üç kavram belirleyici: yurttaþlýk, eþitlik ve özgürlük. Yurttaþlýk, insaný, dinsel veya etnik aidiyeti ötesinde aþkýn, genel ve daha kapsayýcý bir statüye yerleþtirir. Bu açýdan lâiklik, yurttaþlýk kavramýnýn derinleþtirilmesiyle ilerletilebilir ancak. Zira yurttaþlýk, eþitlik ve özgürlük ekseninde, demokrasi ve lâiklik uyumu için belirleyici bir statü. Eþitlik, hem dinler arasý hem de cinsiyet eþitliði yönüyle vurgulanmalý. Zira, islam ülkelerinin kendilerine özgü ayrý insan haklarý belgeleri hazýrlamalarýnda temel neden, kadýnlarý erkeklerle eþit görmemeleri. Bu da lâiklik önünde aþýlmasý gereken önemli bir engel. Özgürlükçü söylem, eþitleyici mi, yoksa bundan uzaklaþtýrýcý mý; bireysel özgürlüðü ilerletici mi, yoksa güdümlü bir özgürlüðe yönlendirici mi? Buna dikkat etmeli... ••• Bu nedenle, Anayasa Mahkemesi (AYM) önündeki davaya uygulanacak ölçütlerin baþýnda, “lâiklik-demokrasi”den çok, her ikisinin ortak paydasý olan “insan haklarý” yer almalý..Demokrasi, insan haklarýnýn saygý görmesine ve ilerletilmesine en elveriþli rejim. Lâiklik ise, hukuksal düzenlemede neyin yapýlmamasý (dinsel kurallarýn esas alýnmamasý) gerektiðini belirleyerek, insan aklýna, toplum gereksinimlerine ve bilimsel verilere alan açar. Bu bakýmdan lâiklik, din özgürlüðünün olduðu gibi diðerlerinin de güvencesi; ama insan haklarý da demokrasinin altyapýsý. Üstelik insan haklarýný “demokratik toplum” testinden geçirmek de mümkün. Kurucu öðelerinin baþýnda gelen çoðulculuk, hak ve özgürlüklerin eþit olarak güvencelenmesini gerekli, özlerine dokunmamak kaydýyla sýnýrlamalarý da haklý kýlar. Hoþgörü öðesi ise, en baþta dinsel farklýlaþmalarda kendini hissettirir. Ya saydamlýk? Ýþte sorunun özü burada. Açýklýk fikri, diyalog ve yurttaþlarýn, yöneticilerin geleceðe iliþkin tasarýlarýný bilme hakký... ••• Sonuç olarak, lâiklik ve demokrasiyi, insan haklarý( ÝH) bakýþ açýsýyla anlamlandýrmak, tersini yapmaktan daha saðlýklý. Çünkü ÝH, evrensel ilkelere dayanýr; kiþiden kiþiye, bir toplumdan diðerine deðiþmez. Siyasal rejim olarak demokrasi, ancak demokratik toplum üzerine inþa edilebileceðine göre, bu da “haklar toplumu”ndan baþkasý olmasa gerek. Bunlarý, lâiklik için kurucu ilkelerle (yurttaþlýk, eþitlik, özgürlük) yan yana getirelim. Böylece, “insan haklarý” ortak paydasýna dayanan lâiklik ve demokrasinin birbiriyle çatýþan deðil, tamamlayan kavramlar olduðu görülebilir. Bunlarý, “ýlýmlý islam” ülkesinde deðil, ancak “devletin dinsizleþtirilmesi” üzerinden 80 yýl geçtikten sonra Türkiye Cumhuriyeti’nde tartýþabiliyoruz. Sevindirici mi, yoksa acý mý? Yanýtýný merak ediyorsanýz, Marmara Üniversitesi Haydarpaþa Kampusu’ndeki bugünkü “Anayasa ve Lâiklik” (s. 09-18) toplantýsýna bekliyorum sizleri...
««Geri Dön | Baþa Dön

YAZARIN ÖNCEKÝ YAZILARI

»»» Anayasa Mahkemesi’nin zor seçimi   / 3 Nisan 2008

»»» Demokratlýðýn ölçütü, ‘ak’ y...   / 27 Mart 2008

»»» Sandalye, sandýk, sanýk, seçim...   / 20 Mart 2008

»»» Seçimler yoluyla dengeleme   / 12 Mart 2008

»»» Fransa’dan “ülkenin zinde gü...   / 5 Mart 2008

»»» Pazar ekonomisi = Can pazarý mý?   / 27 Þubat 2008

»»» 'Haktan Mahrumiyet' mümkün mü?   / 20 Þubat 2008

»»» Türkiye için hangi insan haklarý? (Veya,...   / 13 Þubat 2008

»»» Anayasa'ya aykýrý Anayasa deðiþikliði   / 5 Þubat 2008

»»» Avrupa ile ortak bir gelecek mi?   / 30 Ocak 2008

»»» Ekolojik adalette anayasanýn payý   / 26 Ocak 2008

»»» Bir icat daha: Türk Kamu Düzeni   / 16 Ocak 2008

»»» Tür-ban-lük   / 9 Ocak 2008

»»» 'Anayasal barýþ' mümkün mü?   / 2 Ocak 2008

»»» Bellekte kalanlar...   / 26 Aralýk 2007

»»» Arþiv

Liderlerin ruhani destekçisi

8/4/2008 · Kategori: Arastirma

	Liderlerin ruhani destekçisi Erbil Tuþalp        Fethullah Gülen'in 1968 - 1995 yýllarý arasýndaki faaliyetlerinin anlatýldýðý MÝT raporu, siyaset dünyasýndaki iliþkilere deðinirken bazý isimleri atlýyor.        Gülen'in Süleyman Demirel, Bülent Ecevit, Mesut Yýlmaz, Tansu Çiller, Murat Karayalçýn, Hikmet Çetin'le görüþmelerine yer verilmeyen raporda Hocaefendi'nin diðer siyasi iliþkileri de þöyle anlatýlýyor:        "1987 yýlýnda Ýstanbul'daki evinde imamlarýna eðitim vermeye baþlamýþtýr. Aðustos 1987'de ders verdiði öðrencilerine yaptýðý konuþmada, 'Alparslan Türkeþ ile görüþtüðünü, Türkeþ'ten cemaatini þeriat doðrultusunda yetiþtirmesini istediðini, onun da bunu kabul ettiðini' ifade etmiþtir.        6 Eylül 1987'de yapýlan seçim yasaklarýyla ilgili referandumda Turgut Özal'ý desteklemek maksadýyla Nurcularýn 'hayýr' oyu kullanmalarýnýn saðlamýþtýr.        Þubat 1990'da Korkut Özal'ýn dünürünün Ýstanbul'daki evinde 'ANAP'ýn geleceðiyle ilgili' toplantýya katýlmýþtýr.        Mart 1990'da Türkiye'deki Ýslami faaliyetleri tek bir merkezden koordine etmek amacýyla oluþturulan Ýslam Þurasý içinde yer almýþtýr.        1991 genel seçimleri arefesinde münfesih MÇP'ye (Milliyetçi Çalýþma Partisi) 3.5 milyar lira yardýmda bulunmuþ ve seçimlerde MÇP ile ittifak yapan RP'yi desteklemiþtir. 1992'de MÇP'den ayrýlarak yeni bir parti kurma çalýþmalarýna baþlayan Muhsin Yazýcýoðlu'na maddi ve manevi destek vermektedir." Gazeteciler ve Yazarlar Vakfý Raporda Fethullah Gülen'in uluslararasý iliþkileri de þöyle sýralanýyor:        "Nisan 1992'de Azerbaycan'a giderek televizyon kurma çalýþmalarýný baþlatmýþtýr. Ayný tarihte ABD'deki Risale - i Nur Enstitüsü'nün çalýþmalarýnýn yönlendirmek maksadýyla gizli olarak anýlan ülkeye gitmiþ, ardýndan Avustralya'ya geçerek Türk öðrencilerin akademik eðitim gördüðü okul ve kaldýklarý yurtlarý ziyaret etmiþtir. Ayrýca kuracaðý ünüversitelerde ders verdirmek üzere sözkonusu ülkelerdeki çeþitli profesörlerle görüþmüþtür.        19 Ocak 1994'te kurulan Gazeteciler ve Yazarlar Vakfý'nýn kurucularý arasýnda yer almaktadýr.        1995 yýlýnda ABD, Almanya, Ýngiltere ve Rusya'nýn Türkiye'deki büyükelçileri tarafýndan ayrý ayrý ziyaret edilmiþtir. Ayný yýl basýnda çýkan devlet yanlýsý beyanlarý nedeniyle ÝBDA - C örgütünün lideri Salih Mirzabeyoðlu tarafýndan ölümle tehdit edilmiþtir." 1971 iddiananamesinde ilk sanýk        Örgüt dýþý konuþmalarýnda "kendi yolunu Atatürk'ten aldýðý ýþýkla bulduðunu" söyleyen Fethullah Gülen'in kamuoyunu þaþkýna çeviren gizli konuþma bantlarý, devlet içine sýzan taraftarlarýnca þimdiye kadar ustalýkla gizlenen birtakým dosyalarý tek tek gün ýþýðýna çýkarýyor.        Ýzmir Sýkýyönetim Komutanlýðý Askeri Savcýlýðý'nýn 19 Aðustos 1971 tarih, 1971 / 42 esas, 1971 / 27 karar sayýlý iddianamesi; Ýzmir Sýkýyönetim Komutanlýðý Askeri Mahkemesi'nin 20 Eylül 1972 tarih ve 1972 /3 - 36 sayýlý hükmüyle Askeri Yargýtay 3. Dairesi'nin 1973 / 146 esas,1973 / 242 sayýlý onama kararý, Gülen'in "hakkýnda takipsizlik kararý verilen bir masum olmadýðýný" anlatýyor.        Anýlan belgeler, Gülen'in "TCK'nun 163 1, 2, 3, 36. ve 173. son maddeleriyle yargýlanýp hüküm giyen eski bir sabýkalý olduðunu açýða çýkardý.        Fethullah Gülen, Hava Hakim binbaþý Nurettin Soyer tarafýndan hazýrlanan iddianamede bir numaralý sanýk olarak yer alýyor. 54 sanýk "Laikliðe aykýrý olarak devletin içtimai, iktisadi, siyasi, hukuki temel nizamlarýný kýsmen de olsa dini esas ve inançlara uydurmak amacýyla cemiyet tesis, teþkil, tanzim veya sevk ve idare etmek, böyle cemiyetlere girmek veya girmek için baþkasýna yol göstermekle" suçlanýyor.        Ýddianamede Rüþtü Þardað ve Mehmet Oruç'un bilirkiþi raporlarýyla bu rapor konusunda Prof. Faruk Erem'in hukuki mütalasýna da yer veriliyor. Öðrencilerle iliþki        1971 tarihli iddianamede Gülen'in "Ýzmir'deki gizli cemiyet faaliyetlerini yönetici olarak düzenlediðinin kesin olarak saptandýðý" belirtiliyor.        "Bu sanýðýn Ýzmir'deki Nurcularýn lideri durumunda bulunduðu, gizli Nur toplantýlarýnýn organize ettiði, Nur talebelerinin yetiþmesini ve eðitimini temin maksadýyla kurulan kamplarda müdürlük yaptýðý, dernek himayesinde bulunan öðrencilere yurt müdürlüðü yaparak bu öðrencilerle iliþikler kurduðu tespit edilmiþtir.        Tanýk Ömer Tamer 2 Mart 1970 günü saat 20.30'da evinde yapýlan toplantýda sanýðýn Hizmet Rehberi risalesini okuduðu ve konuþmalarýnda hükümet çalýþmalarýndan bahsederek 'Hükümet erkaný Allah için çalýþmýyor. Allah için görmüyor, Allah için duymuyor bu þekildeki çalýþmalar hükümsüzdür. Bugünün hükümet buhraný hep imansýz insanlarýn yaptýklarý iþlerdendir. Bunlardan daha fazla bir þey beklenmez' dediði ve yine ayný toplantýda baþka bir risale okuyup' Bir zamanlar Aðrý daðýnýn eteklerinde validemle beraber oturuyorduk. Dað kabardý, patladý, lavlar fýþkýrdý, arkasýndan güllük gülistanlýk olup bir nur doðdu ve sonunda bu nurla beraber bir yazý peydah oldu. Yazýda Said yazýlýydý. Ve uyandým" deyip anlattýklarýnýn rüya olduðunu söyledi. Rüyanýn tabirini yaptý . Tabirine göre 'bir gün büyük bir inkilap olacak Kur'aný Kerim kendini koruyacak, bu iþin önderi Nurcular olacak' dediðini söyledi. Ayrýca kendisinin bu topluluðun idaresinde vazifeli olduðunu, bunun emresi olarak Said - i Nursi'nin nurculuða yalnýz baþladýðýný ancak þimdi Ýzmir'in bir çok yerinde böyle toplantýlar yapýldýðýný, Türkiye'de beþ milyon yakýn kardeþlerinin olduðunu beyan etti." Oðlum sen kazandýn        Gülen'nin "müfrit bir Atatürk düþmaný" olduðu belirtilen idianamedeki suçlama þöyle:        "Müdürlüðünü yaptýðý derneðe girmek için müracaat eden bir çocuða imtihan suali olarak 'Atatürk'ü sever misin?' diye sorduðu, çocuðun 'sevmem' demesi üzerine, sanýðýn bu defa 'Niçin sevmezsin?' diye sualine çocuðun 'o memleketimizi dinsizliðe götürdü' demesi üzerine çocuðun sýrtýný okþayarak 'haydi oðlum sen imtihaný kazandýn' dediði þahit beyanýyla sabit olmuþtur."        Ýzmir Sýkýyönetim Komutanlýðý Askeri Mahkemesi'nde yapýlan yargýlama sonunda 29 sanýk çeþitli hapis cezalarýna çarptýlýrken suçu sabit görülmeyen 25 sanýk aklandý. Gülen'e TCK'nun 163/4. Maddesini ihlalden üç yýl aðýr hapis cezasý verildi. Askeri Yargýtay 1973 yýlýnda verdiði kararda Gülen'e propaganda nedeniyle verilen üç yýl ceza miktarýnýn tayininde isabet olmadýðýný belirtti. Askeri Yargýtay'a göre daha aðýr suç teþkil eden cemiyet kuranlar için uygulanan 163/1. Maddesinin uygulandýðý öteki sanýklar için iki yýl ceza verilmesinde dengesizlik görüldü. Ancak Gülen "hakkýnda tesis edilen mahkumiyet hükmünde usul, kast, subut, vasýf ve uygulama yönlerinden bir isabetsizlik görülmeyerek" temyiz talebi bu yönüyle reddedildi. Daha sonra çýkarýlan 1803 sayýlý af yasasýnýn yürürlüðe girmesi nedeniyle de dava ortadan kalktý.				Liderlerin ruhani destekçisi ABD'de eðitim kampý var Taliban'la ortak þeriat okullarý Beþ kýtada 40 bin öðrenci Özbek krizinde cemaat ismi 13 basamaklý örgüt piramidi Taþralý öðrencilere 'ýþýk evleri tuzaðý' Ýdam talebi gündemde Kýrmýzý bülten çýkabilir Yanlýþ yapaný 'aforoz' ediyor Kulin: Aylin, Gülen'in müridi olamaz Ecevit biliyordu Cemaat içeriden çökertildi Fethullah'ýn "himmet zinciri" TEPKÝLER Ecevit, Gülen'in yanýtýný bekliyor Babadan Gülen'e sitem Ýslamcý basýn Yýlmaz, Bahçeli, Kutan ve sivil toplumun tepkileri ANALÝZ Gülen'in taktikleri Orduyu ikna edemedi PORTRE Askerliðe meraklý

Unutulmuþlarýn Esat Adil'i

8/3/2008 · Kategori: Arastirma

Unutulmuþlarýn Esat Adil'i

07/03/2008 (10 defa okundu)

MAHMUT TEMÝZYÜREK (Arþivi)

Türkiye, unutmayý dertlerine çözüm edinen insanlarý ülkesi. O yüzden hiçbir hayalde, hiçbir çabada süreklilik oluþmuyor. Her kuþak tarihi kendisiyle baþlatýyor. Öncesini olmamýþ sayan kükreyiþlerle yazýyorlar güncelerini. Bazý hatýrlatýcýlar, kimi vefabilirler olmasa kimse bilmeyecek geçmiþ nasýl bir dünya, bilmezden geçireceðiz kýsacýk ömrümüzü.
Emin Karaca, hatýrlatýcýlardan biri. Yakýn tarihimizin unutulmasý özellikle istenmiþ olaylarý (Aðrý Ýsyaný), özgürlük yüzü göremedikleri için ömrünü yeraltýnda geçirmiþ komünist ve sosyalistlerin bilinmeyen yaþamlarý, günümüz karanlýðýnýn þeffaf görünümlü plazalarda nasýl oluþturulduðunu, ülkeye nasýl bir 'kömürperde' tasarlandýðýný ve daha birçok unutulmasý istenen yaþantýyý açýða çýkardý, sayýsý yirmi bire varan kitaplarýyla. Karaca, batýk gemilerdeki hayatlarý bulmak için deniz dibinde dalan, ölü bedenleri kemirgenlerden, nesneleri yosunlardan ayýklayýp öykülerini çýkaran dalgýçlara benziyor. Dr. Hikmet Kývýlcýmlý'dan Nâzým Hikmet'e, 150'liklerden Esat Adil'e nice tarihsel kahramanýn sintine diplerinde kalmýþ hayatlarýný aydýnlattý derin dalýþlarýyla.

Sosyalizmin çetin yollarý
Karaca'nýn araþtýrmalarý bir kez daha gösterdi ki, ne 'yer altý dünyadan baþka bir yýldýzda'dýr, ne de geçmiþ denen zaman bölümü ölü bir bilgi yýðýnýndan ibarettir. Yaþayanlarýn üzerine bir kâbus gibi çöker geçmiþ zaman. Geçmiþi anlamadýkça, tarihi yinelemekten, kendimizi 'tekrarýn tekrarý'ndan (Mehmet H. Doðan) kurtaramayacaðýz.
Karaca, yeni kazý çalýþmasýný bu kez bir sosyalistin unutulmuþ yaþamý üzerine kurmuþ: Esat Adil Müstecaplýoðlu'nýn hayatý, mücadelesi, eserleri, 414 sayfalýk bir emeðin konusu. Esat Adil kimdir? Bu sorunun aþaðýdaki yanýtý 414 sayfayý asla özetleyemez. Hemen her sayfaya bir belgenin düþtüðü toplamdýr Unutulmuþ Bir Sosyalist: Esat Adil kitabý.
Esat Adil, 1946'da kurulan, altý ay sonra kapatýlan, berat edip bir kez daha kurulan, bu kez de 1952 yýlýnda kapatýlan Türkiye Sosyalist Partisi'nin kurucularýndandýr. Bu partinin kapatýlana kadar baþkanlýðýn yaptý. Ama bundan öncesi de var. Yalnýzca sol için deðil, 'cumhuriyetçiler', 'demokratlar', saðcýlar için de önemli anlamlar içeriyor yaþamý. Esat Adil'in 1904'te baþlayýp 1958'de biten kýsa öyküsü, baþlangýçta Cumhuriyet ideallerine adanmýþ bir aydýnýn, nasýl olup da Milli Þef'in trenine binecekken sosyalizmin çetin yollarýna yöneldiðinin ibretlik öyküsü.
Kýsa birkaç iþaret vermeli: Balýkesir'de varlýklý bir ailenin çocuðu olarak doðar ve ergen yaþtayken iþgale karþý dövüþen Kuvayý Milliye birlikleri içinde kendini bulur. Ýþgale karþý direniþin yayýn organlarýndan Ýzmir'e Doðru gazetesinin çýkarýcýlarýndan biridir. Yazarlýða da burada, savaþýn en çetin koþullarýnda, yer altý direniþ karargâhlarýnda baþlayan Esat Adil, Kurtuluþ'tan sonra Batý'ya 'ilim irfan' için gönderilen gençler arasýndadýr. Belçika'da hukuk okur, doktorasýný alýr almaz Balýkesir'e döner. Açtýðý avukatlýk bürosu, halkýn dert anlatma ve çözüm arama karargâhýna dönüþür bu kez. O günler için halka yönelik samimi açýlýmlar arayan Halkevi'nin Balýkesir þubesini kurar ve baþkanlýðý üstlenir (1933). Çýkardýðý, Savaþ gazetesiyle, devrimci bir cumhuriyet aydýný olarak, gericiliðe ve sömürücülüðe karþý çetin bir uðraþý baþlatmýþtýr. Yazýlarýnda Türkçeyi savunma biçimi, dili, biçemi, sözcük seçimi bugün bile örnek olacak düzeydedir. Kurtuluþ savaþýnýn millici ruhuyla halkçýlýk idealinin bir bileþimidir düþünceleri. Bu düþünceler, ilk yýllarda iktidarca desteklenirken, sonradan nasýl vazgeçildiðine de tanýk oluruz Karaca kazýsýyla ortaya çýkan Esat Adil öyküsünden.
Aydýnlarý yalnýzlaþtýrma politikasýnýn yalnýzca Balýkesir'de deðil, tüm ülkede sistematik biçimde iþlediðini görür Esat Adil. Halk Partisi'nin nasýl da sýnýflý, imtiyazlý bir zümre elinde olduðunu görür. Sefalet içinde yaþayan Balya Maden iþçilerinin grevi, 'milletin efendisi' köylülerin tefecilik, bezirganlýk, þeyhlik cenderesinde kývranýþýna tanýklýðý, onu sosyalizme doðru daha da kararlý adýmlar atmaya yöneltir. Mehmet Akif üzerine yazdýðý kapsamlý incelemesinde bile halkýn yaþamýna çeker yazýyý; þairin içtenlikli bir halk savunucusu oluþunu öne çýkarýr. Savaþ yýllarýnda cezaevi müfettiþliði, Ýmralý Cezaevi Müdürlüðü gibi görevler üstlendiðinde bile, iktidarýn uzantýsý deðil, mahkumlarýn yaþamýný iyileþtirmeye çalýþan bir 19. yüzyýl roman kahramaný gibidir. 1941'de Alman ordusu Bulgaristan'a girince, Ýmralý mahkumlarý arasýnda en güvenilir olanlarý örgütleyip olasý Alman iþgaline karþý nasýl direneceklerinin hazýrlýklarýný yapar. Bir tür gerilla harbidir hazýrlýklarý.

'Susturun þu köpeði'
Savaþtan sonra 'Adiloðlu' imzasýyla Tan gazetesinin yazarlarý arasýna katýlýr. Artýk Ýstanbul'da sol aydýnlar arasýndadýr ve gönülden benimsenmiþtir. Aziz Nesin, Rýfat Ilgaz, Sabahattin Ali, Asým Bezirci, Sabiha-Zekeriya Sertel ve daha baþkalarýyla sýký bir dayanýþma içindedir. Hukuk adamý ve Batýyý iyi bilen bir aydýn olarak etkilidir yazýlarý. Aydýnlanma düþünceleridir asýl savunusu; ama artýk resmi ya da fiili bir karanlýða karþý yapmaktadýr bu savunuyu. Milli Þef, yazýlarýna karþý çok öfkelidir; hatta, "susturun þu köpeði" dediði de rivayet edilmektedir. Nitekim 4 Aralýk 1945'te Tan Gazetesi'nin yakýlýp yýkýlmasý olayý sonradan da iyice açýða çýktýðý gibi tam bir devlet iþidir. Sýkýyönetim ortamýndaki Ýstanbul'da kýþkýrtýlmýþ bir güruh, Tan'ý yakýp yýkar da bir kiþi bile polisçe gözaltýna alýnmaz. Milli Þef'in treni yine beyazdýr.
Bu beyaz karanlýða karþý Esat Adil, Tevfik Fikret'in þiiriyle yoluna devam eder: "Göz yumma güneþten, ne kadar nuru kararsa/ Sönmez ebedi, her gecenin gündüzü vardýr." Bu dizeler, çýkardýðý Gün gazetesi logosunun hemen yaný baþýnda yer alýr. "Atatürk'ün halkçý inkýlapçý yolunda yürümeye devam edelim" diyecektir yazýlarýnda. Atatürk'ün silah arkadaþlarýnýn halk ya da inkýlap gibi meseleleri kalmamýþtýr artýk ama Batýnýn dayatmasýyla 'demokrasi'ye geçmekten baþka da çare bulamamaktadýrlar. Herkes demokrasi hazýrlýðýndadýr. Baþtan beri yeraltýnda yaþamaktan bedenleri rutubetlenmiþ sosyalistler bile legale çýkmaya hazýrlanmaktadýrlar. Emin Karaca, solun ve Esat Adil'in bu dönemini de tümüyle belgeye, tanýklýða, karþýlaþtýrmalý bilgiye dayandýrarak açýk ve anlaþýlýr kýlýyor.
O yýllarda Nâzým Hikmet, Dr. Kývýlcýmlý ve daha birçoklarý içerdedir. TKP'nin önderi Dr. Þefik Hüsnü, legal bir partiye baþkanlýk için Fevzi Çakmak'tan Tevfik Rüþtü Aras'a birçok 'dokunulmaz'ý düþünmektedir. Ama 'dokunulmazlar' bile cesaret edip görevi kabul etmeyince, yeraltýna hiç inmemiþ bir sosyalist olarak Esat Adil Müstecaplýoðlu adýnda karar kýlýnýr. Börklüce Mustafa'nýn önerisidir Esat Adil'in baþkanlýðý. Börklüce de parti kurucular arasýndadýr, yoldaþý Hüsamettin Özdoðu da. TKP yönetimi de esas olarak bu ikilidedir o yýllarda.
Ancak, iþte burada, Bizans'ýn ezeli çarký dönmeye baþlýyor. Yeni legal partiyi istemeyen ve baþka bir parti kurulmasý gerektiðini savunanlar çýkýyor çok geçmeden. Ne var ki sol içi mücadele, tam da egemenlerin istediði gibi iþletiliyor. Örneðin Esat Adil'in 'Milli Emniyet ajaný' olduðu dedikodularý yayýlýyor çabucak. Bunun yaný sýra, gündemi olmasa da kuramsal tartýþmalar düþünce ayrýlýklarýný iyice derinleþtiriyor. Legalite dili nasýl bir dildir, ortak bir anlaþma oluþmuyor aralarýnda. Hapisteki Kývýlcýmlý'nýn çok çok önceden yazýp ilettiði önerilerse hiç tartýþýlmýyor bile. Sonunda yeni bir parti daha kutuluyor: Türkiye Sosyalist Emekçi ve Köylü Partisi. Baþkaný Þefik Hüsnü Deðmer. Ýki parti, 'bana katýl, yok sen bana katýl' çekiþmeleri arasýnda kalsa da, sahte bir özgürlük þemsiyesi altýnda bile geniþ kitleleri kucaklayacak çok önemli iþler baþarýyor. Sendikalarýn kurulmasýna öncülük ediyorlar, aydýnlar arasýnda medeni cesaretin simgesi olmaya baþlýyorlar, kýsacýk eylem ömürlerinde.
Ya sonra? Sonrasýný kitaptan okumalý. Bu ibret vesikalarýnýn bugün ne denli güncel olduðuna da doðrudan tanýk olmuþ olursunuz; Emin Karaca'ya ve onun gibi 'arkeolog', 'antropolog' ve tarihçilere bir kez daha minnet duyarak.

Sosyal Güvenliðin Tarihi

15/1/2008 · Kategori: Arastirma

Edebiyatýmýzda Dergiler

13/1/2008 · Kategori: Arastirma

19′uncu Yüzyýl’dan 1980′lere kadar Türkiye’de yayýnlanan edebiyat dergileri, yayýnlanma ve kapanýþ tarihleriyle yayýncýlarýnýn adlarý:

19′UNCU YÜZYIL:

HALKIN DOSTLARI 1970 Mart-1971 Temmuz Ýsmet Özel
MÝLLÝYET SANAT DERGÝSÝ 1972 29 Eylül’den beri Oðuz Akkan-Akal Atilla
YENÝ A 1972 Nisan-1974 Haziran Ferit Öngören, aylýk
YANSIMA 1972 Ocak-1975 Eylül 45 sayý Tekin Sönmez
TÜRKÝYE DEFTERÝ 1971 Nisan-1975 Haziran 20 sayý, Hulki Aktunç-Taylan Altuð-Naci Çelik Berksoy
TÜRK EDEBÝYATI 1972 Ocak- Türk Edebiyatý Cemiyeti adýna Ahmet Kabaklý
KUBBEALTI AKADEMÝ MECMUASI 1971′den bu yana 227 sayý
HÜRRÝYET GÖSTERÝ 1982 Mart’tan sonra 235 sayý Doðan Hýzlan

AKP’nin Kültürü 3- 4- 5 / Erkan ARAZ

16/7/2007 · Kategori: Arastirma

EVRENSEL; 13/07/2007

____________________

AKP’nin kültürü 3
Erkan Araz

Kültürün yerine ticareti koyuyorlar

Mimarlar Odasý Ýstanbul Büyükkent Þubesi Baþkaný Eyüp Muhcu AKP’nin kültür merkezlerini de tehdit eden kentsel dönüþüm politikalarýný deðerlendirdi. Geliþmeleri küresel kapitalizmle iliþkilendiren Muhcu, AB kültür baþkenti uygulamasý için de “O kentin tarihiyle, deðerleriyle, toplumsal belleði ile baðdaþmayan kimi rant projeleri yapýlýyor” yorumunu yaptý.

AKM ve Muhsin Ertuðrul Sahnesi’nin yýkýlarak, ‘Kongre ve Kültür Vadisi’ adýyla yeni yerlerin yapýlmak istenmesini nasýl deðerlendiriyorsunuz?
Öncelikle bu projeler masum deðiller. Kentsel dönüþüm, küresel kapitalizmin dünyayý, neoliberizmin öngörüleri doðrultusunda deðiþtirme projesidir. Küresel merkezler ve bu küresel merkezlere baðlý alt merkezler ve buna göre bütün küresel kentlerin ve ülkelerin yeniden yapýlandýrýlmasý söz konusudur. Böyle baktýðýmýzda kimi ülkelere ve küresel kentlere yeni roller belirlendiðini görüyoruz. Bu anlamda Türkiye’ye BOP kapsamýnda yeni roller verilirken, Ýstanbul gibi küresel bir kente hizmet kenti fonksiyonu ve bölgesel kent rolü verilmek istenmektedir. Bu genellikte konularý anlar ve ele alýrsak o zaman yapýlmak istenenin ne olduðunu daha iyi anlayabiliriz.
Ýþte bölgesel rol ve hizmet fonksiyonu verilen Ýstanbul’un planlanmasý Ýstanbul Metropoliten Plan Bürosu aracýlýðýyla bugün gerçekleþtiriliyor. O zaman þunu açýkça söylemek gerekiyor. Neoliberal, yaðmacý, emperyal projelere baðlý olarak Türkiye ve Ýstanbul yeniden planlanmaktadýr. Bugün Ýstanbul Metropoliten Plan Bürosu’nun yaptýðý 1/100 bin Ýstanbul Ýli Çevre Düzeni Planý ise bunun hayata geçirilmesinin bir belgesidir. Bu belge hazýrlanýrken Türkiye’nin, Ýstanbul’un özgün koþullarý, kent stoku, kentleþme potansiyelleri, tarihsel ve kentsel deðerleri, toplumsal ihtiyaçlar ve kentin çaðdaþ bilimsel ve insan odaklý bir þekilde geliþtirilmesi hedeflenmemekte, bunun yerine küresel kapitalizmin ön gördüðü sömürü, yaðma ve küresel kapitalizme eklemlenme anlayýþý doðrultusunda planlanmasý gündeme gelmektedir. Bu nedenle de Ýstanbul Metropoliten Plan Bürosu’nda çalýþan kimi akademisyenlerin, uzmanlarýn hazýrladýðý, eksik ve tartýþmalý olmasýna raðmen deðer verdiðimiz bilimsel analizler, raporlar bir tarafa itilmiþtir. Plan kararlarý uluslararasý öngörüler, uluslararasý güç merkezlerinin dayatmalarý doðrultusunda alýnmýþtýr. Ýstanbul planýnda yer alan pek çok proje böylece gündeme gelmiþtir. Haydarpaþa Garý ve Liman Alaný, Galata Limaný, Zeytinburnu Limaný ve kýyý alaný, Küçükçekmece arkeolojik sit alaný ve kýyý alaný, Kartal Bölgesi ve kýyý alaný ile ilgili pek çok proje bu dayatmalarla gündeme geldi. Ýstanbul Metropoliten Plan Bürosu tarafýndan ise bu dayatmalar plana iþlendi. Bunu baþka örneklerle de çok açýkça ortaya koymamýz, gözlemlememiz mümkündür. Yani bu genellik içerisinde olaylara baktýðýmýzda aslýnda Ýstanbul’un neresinde bir yaðma projesi varsa, neresinde bir rant projesi varsa bu projelerin küresel kapitalizmin öngörülerini yaþama geçirmek için, dayatmalarýyla iliþkili olduðunu çok açýk bir þekilde görebiliriz. AKM, Muhsin Ertuðrul Sahnesinin yýkýlmasý, kongre vadisindeki inþaatlarýn yapýlmasý, Tarlabaþý, Balat, Sulukule ve Galata Kulesi çevresindeki kentsel yenileme alanlarý ile iliþkili uygulamalar ve son günlerde tartýþýlan ÝMÇ bloklarýnýn yýkýlarak yerlerine pahalý, lüks kimi yapýlaþmalarýn yapýlmasý ve pazarlanmasý gibi pek çok projeyi ayný genel çerçeve içerisinde deðerlendirmemiz mümkün. Bu projelerle ilgili yerli taþeronlarýn, özellikle de bugünkü AKP siyasetinin taþeronlarýnýn rol almasý iþin esasýný deðiþtirmiyor. Sadece ve sadece o küresel kapitalizme ‘eklemlenme’ niteliði taþýyor. Yani bu projelerin gerçekleþmesi için kimi siyasi taþeronlar kullanýlýyor.

Bu eklemlenmenin ilk adýmlarý nasýl atýlýyor, argümanlarý neler?
AB, farklý tarihsel kentleri, AB kültür baþkenti olarak ilan ediyor. Bu kapsamda o kente dair kimi projeleri gerçekleþtiriyor, etkinlikler yapýyor. Kimi olanaklarýný da bu kent için kullanýyor. Eski Sovyet Cumhuriyetlerinin kimi tarihsel kent merkezlerini AB kültür baþkenti ilan etti ve o kentlerle ilgili kimi uygulamalar gerçekleþti. Batý’da bu þekilde olan kentler var. Buradaki temel bir yaklaþým kentin, kimi kültür etkinlikleri gerçekleþtirilirken kültür baþkenti olduðu bir yýl içerisinde o kentte kültürel aktiviteler yoðunluk kazanýrken, kentte kimi yatýrýmlarýn yapýldýðýný gözlemliyoruz.
Bu yatýrýmlar turizm ve kongre merkezi ve iþ merkezi niteliðinde kimi yapýlaþmalardan oluþuyor. O kentin tarihiyle, deðerleriyle, toplumsal belleði ile baðdaþmayan kimi projeler yapýlýyor.
Yapýlmasý düþünülen Kongre Vadisi inþaatlarý ile birlikte, AKM’nin yýkýlarak yerine yeni bir kongre merkezi yapýlmasý söz konusu. Adýnýn Atatürk olmasý bu sonucu deðiþtirmiyor. AKM ilk ve tek opera binasý olmasý açýsýndan önemli. Ayný zamanda mimari olarak bir döneme iþaret ediyor. Cumhuriyetin simgesi olarak tarih içerisinde yerini almýþ bir yapý. Bunun yerine bir kongre merkezi koyuyorsunuz. Kültürü dýþlýyorsunuz, kültürün yerine ticareti koyuyorsunuz. Yani kültürün yerine bir metanýn konmasý süreci söz konusu.
Bir kültürü yok ediyorlar, çünkü oradaki kentlerin taþýdýðý kültürel deðerleri ortadan kaldýrmak istiyorlar. Kendine göre þekillendiriyorlar. Oradaki, geçmiþteki o toplumun yarattýðý kültür yapýlarýný, mekanlarýný ortadan kaldýrarak, ezerek bu geçmiþin önüne bir çizgi çekmek istiyorlar. Kapitalizm, her alaný kendi ihtiyaçlarýna göre yeniden þekillendiriyor. Þehircilik anlayýþý ranta dayanýyor. Ýnsan yok, toplum yok, kültür yok bu projelerde.

AKP’nin þehircilik anlayýþýnda ve rant alanlarýnýn yaratýlmasýndaki rolü nasýl?
AKP, bugün küresel kapitalizmin Türkiye’deki olgusu haline gelmiþtir. Bu rolü anlamýþtýr. Belki baþta anlamamýþ olabilir ama geçen 5 yýl içerisinde bu rolü anlamýþ, benimsemiþ hatta iktidarýný bu sürece borçlu olduðunun farkýndadýr. Bunun politikalarýný yaþama geçirmek için çaba göstermektedir. Özellikle son dönemlerdeki kendi parti vitrinini deðiþtirme, bir liberal görüntü verme gibi yaklaþýmlar ya da baþka bir deðerlendirmeyle kimliksiz görünüm kazanmasý aslýnda bu yolda ne kadar mesafe aldýðýný somut bir þekilde ortaya koyar. Yani tam tersine AKP’nin daha demokrat, daha cumhuriyetçi olduðu ya da cumhuriyetin tarihsel süreci içerisindeki kimi kazanýmlarýna artýk dokunmayacaðý ya da toplumun farklý kesimleriyle uzlaþma, barýþ içerisinde olacaðý anlamýna gelmez bu. Tam tersine tüm bu deðerler sistemiyle savaþý daha büyük boyutta sürdüren kürsel sermayede yeni roller üstlendiðini bize ifade eder.
O nedenle ekonomi, kentleþme, siyaset tartýþmalarýnýn bu somut olgular ve tarihsel süreç içerisine oturtulmasý halinde doðru yorumlarýn yapýlmasý mümkün olabilir. Kentleri de içine alan bu kuþatmayý reddetmeyen anlayýþlarýn, süreç içerisinde ancak bu kuþatma içerisinde rol almalarý söz konusu olabilir. Oysa bu kuþatmayý reddetmek gerekir. Eðer küresel kapitalizmin bir yaðma sürecinden, bir sömürü sürecinden söz ediyorsak bunun kentler üzerindeki kuþatmasýnýn kaldýrýlmasýný bir hedef olarak parti programlarýna koymak gerekir. Bu konmuyorsa ve bu kuþatmanýn kaldýrýlmasý için çaba sarf edilmiyorsa o zaman ancak ve ancak bu sürecin bir parçasý olma durumuna gelinebilir.

Bu sürecin parçasý olmamak için nelerin yapýlmasý gerekiyor?
Burada AKP þunu yapýyor, bunu yapýyor demek yeterli deðil. Esas olarak taþýdýðý rolleri algýlamayan bir AKP eleþtirisi çok gerçekçi deðildir. Muhalefetin bilerek ve doðru bir þekilde yapýlmasý gerekir. Onun taþýdýðý rollerin bir tanesi, tabii ki çaðdaþlaþma karþýtlýðýdýr, Osmanlý’ya öykünmektir, tarihsel süreç içerisinde kazanýlan nispi demokratik haklarýn, özgürlüklerin ya da bunlarýn kurumsallaþmalarýnýn ortadan kaldýrýlmasýna dair çaðdaþlaþma karþýtý politikalarý savunduðu açýk bir gerçektir. Bunu bile bile uluslararasý güçler kimi rolleri vermektedir zaten. Ýþte BOP projesi çerçevesinde bir ‘ýlýmlý Ýslam’ modeli dayatýlmaktadýr. Ama bununla birlikte küresel sermaye içerisinde roller verilmektedir. Bunlarý doðru ve önyargýsýz algýlamak, analiz etmek, buna göre parti politikalarýný oluþturmak ve AKP deðerlendirmesi yapmak gerekir. Aksi takdirde soyut bir þekilde AKP tartýþmasý, muhalefeti, Türkiye’deki sol, demokratik kesimleri doðru bir yere getirmez. Evrensel deðerlerin, insan haklarýnýn, özgürlüðün, emeðin, eþitliðin küreselleþmesi yönünde, bu vahþi küreselleþmenin evrilmesi gerekir. Yani öngörülmesi gereken bu küreselleþmedir. Ciddi bir toplumsal muhalefet bu kuþatma, yaðmalama, sömürme projeleri konusunda küresel güç merkezlerini yeniden düþünmeye, yeniden projelerini deðiþtirmeye, bazý toplumsal sosyal girdileri projelerine almaya zorunlu kýlabilir. (Ýstanbul/EVRENSEL)

EVRENSEL; 14/07/2007

____________________  
AKP’nin kültürü 4
Erkan Araz
‘AKP ve Kültür Bakaný Türkiye’nin gerisindedir’
Tiyatro oyuncusu Savaþ Aykýlýç, Kültür ve Sanat Emekçileri Sendikasý (Kültür-Sanat Sen) Ýstanbul Bölge Þubesi Baþkanlýðý’ný yürütüyor. “AKM deðil, AKP yýkýlýyor” diyen Aykýlýç, sanatçýlara da, Yunan mitolojisinde aymazlýðýn simgesi olan Epimeteus deðil, öngörü sahibi aydýnýn simgesi Prometeus olmak düþtüðünü belirtiyor. Aykýlýç, AKP’nin kültür sanat politikasýna iliþkin sorularýmýzý yanýtladý:

AKP Hükümeti’nin kültür sanat politikalarýný, yaþadýklarýnýz üzerinizden deðerlendirir misiniz?
AKM ve Muhsin Ertuðrul Sahnesi’nin yýkýlmasý tartýþmalarý bize AKP Hükümeti’nin gerçek yüzünü tüm açýklýðýyla göstermiþtir. AKP her alana olduðu gibi kültür ve sanata da ticaret mantýðý ile yaklaþýyor. Kültür ve sanat toplumlarýn geliþmesi ve ilerlemesi için gerekli olan birincil önceliktir. Buradan kâr etmeyi amaçlamak geliþme ve ilerlemenin, aydýnlanmanýn göz ardý edilmesi demektir.
Bu mantýðýn bir sonucu olarak karþýmýza getirdikleri kongre ve kültür merkezi hiç de masum bir proje deðil. Amaç ne sanat ne kültür ne de tiyatrodur! Onlara göre amaç, yeni dünya düzeninde Ýstanbul’a biçilen Kongre turizmi rolü baðlamýnda AKP sponsorlarýna yeni rant merkezleri yaratmaktýr. Ýyi niyetli olsalar, yeni projelerini sanat dünyasýna, tiyatro camiasýna, basýna ve halka demokrasinin gereði açýk, þeffaf ve katýlýma açýk bir biçimde sunarlardý. Oysa onlar oldu bittici, dayatmacý, sinsi bir tutum takýndýlar. Sonunda da görüyorsunuz, AKM deðil, AKP yýkýlýyor. Bu politikalarýn uzun süreli hayat bulmasý olanaksýz zaten. Diðer hükümetlerin sandýkta çöplüðe gömülmelerinin nedeni de buydu. AKP de ayný yolda ilerliyor ve sonu er ya da geç orasý olacaktýr.
AKP, “Þahin görünümlü serçe” deyimindeki gibi; çaðdaþ görünümlü ortaçað zihniyetli, gerici, baskýcý, ümmetçi bir partidir. Onun bu niteliksizlikleri, sömürgeci ABD ve AB’nin bir ülkeyi, bölmek-parçalamak-yönetmek ve yok etmek için arayýp da bulamadýðý bir þeydir. AKP, haksýz bir þekilde yüzde 30 oyla TBMM’de beþ yýl süreyle ülkemizi bir tiran, bir diktatör gibi yönetmiþtir. Cumhuriyet mitingleri sýrasýnda ortaya çýkan gerçekler ýþýðýnda, AKP’nin en büyük destekçilerinin Doðan Holding ve medyasý baþta olmak üzere uluslararasý sermaye ile ortak yerli sermaye ve Fethullah Hoca olduðu açýða çýkmýþtýr. Bu dönemde nedense cami çýkýþlarýndaki türban eylemleri býçakla kesilmiþ gibi aniden durdu. Cumhuriyet mitinglerinden sonra iktidarý desteklediklerini açýklayan ABD, AB, Fransa, Yunanistan ve Kuzey Irak yetkililerine bakarsanýz bu iktidarýn kimlerle iþbirliði içinde olduðunu daha iyi anlarsýnýz. Siyasette ve ekonomide global ve liberal, ulus devlete karþý, IMF güdümündeki bu iktidarýn kültür ve sanat politikalarýnda baðýmsýz kararlar almasýný beklemek zaten imkansýzdýr. Bu yüzden olsa gerek Kültür ve Turizm Bakanlýðý’nýn baþýna ne turizmci ne kültür adamý ve sanatçý olan; sadece emirleri yerine getirmekle yükümlü bir bürokrat (eski bir kaymakam ve vali) getirerek kültür ve sanata verdikleri önemi daha en baþtan göstermiþlerdi. Kültür Bakanlýðý, bir kültür politikalarý olmadýðýný söylemelerine karþýn bastýrdýklarý kitaplara ve yayýnevlerine bakýnca aslýnda dolarýn ve Ýslami yeþilin politikalarýný benimsedikleri hemen görülebilir. AKP ve Kültür Bakaný Türkiye’nin gerisindedir. Yetersiz, yeteneksiz, beceriksiz, donanýmsýz, hazýrlýksýz ve cahildirler. Kültür ve sanatýn nasýl dolaylý bir eðitim olduðu ve özelleþtirilemeyeceðini bilmiyorlar, anlayamýyorlar.

Sanatçýlar olarak bu ‘dayatmacý’ tutuma karþý neler yaptýnýz?
Tüm bu geliþmelerin karþýsýnda çok bir þey yaptýðýmýzý söyleyemeyiz. Bu süreçte sanatçý olarak bir arada ve dik durabilmenin sorumluluðu hepimizin omuzlarýnda. Ancak ne yazýk ki sanatçýlarýmýz, aydýn olabilmenin sorumluluðunu taþýmaktan uzak yaþýyorlar. Sanatçýlarýmýz, toplumun önünde yürümesi, akýllardaki daðýnýklýðý ve karanlýðý ortadan kaldýrmasý gerekirken ne yazýk ki birer Epimeteus olarak yaþýyorlar. Oysa bizlere düþen görev Prometeus olmaktýr. Bunun koþullarý da hayatýmýzda mevcuttur. Ýyon ve Anadolu mitolojisinde Promete; öngören, önceden gören, aydýn anlamýna gelir. Promete’nin kardeþi Epimeteus ise sonradan gören, geç idrak eden (idiot-embesil-ahmak) anlamýndadýr. Kýsacasý; Prometeus mu, Epimeteus mu olmak? Ýþte sorunun temeli bu. AKM yýkýlmasýn diye AKM önünde bir miting yapýyoruz, içimizdeki aymaz Epimeteuslar baðýrýyor: “Bekleyelim, frene basýn, belki daha iyi bir AKM yaparlar, erteleyelim!” Sanatçýlarýmýz bu bakýþ açýsý ve öngörüsüzlükten kurtulmalý.

Peki, aydýnlarýmýz bu öngörüsüzlükten nasýl kurtulacak? Önerileriniz nelerdir?
Karagöz’ü çözün, tiyatromuzun estetik sorunlarýný da çözersiniz. Bugün öyle bir önyargý oluþturuldu ki, Karagöz dediðiniz zaman yandýnýz. Gerici sayýlabilirsiniz. Halbuki Karagöz’ün eleþtirisinden bütün yöneticiler, padiþahlar bile payýný alýr. Karagöz ve Hacivat bu uðurda ölümü bile göze almýþtýr. Bu mu gericilik? Bugünün aydýnlarý olarak bizlerin örnek almasý gereken tutum budur. En baþta aydýn ve sanatçýlarýmýz gelenek ile gelenekseli birbirine karýþtýrýyorlar. Gelenek; muhafazakar, tutucu demek. Geleneksel ise örneðin, geleneksel Türk tiyatrosu, Türk tiyatrosunun kaynaklarýndan bugüne Batý tiyatrosu ile karþýlaþmasý ve ondan etkilenmesini de içeren bir evrimi kapsar. Geleneksel Türk tiyatrosunun en önemli temsilcilerinden biri olan Karagöz ise Hititlerin Ývriz kaya kabartmalarýndan aldýklarý kostümleri, kökenleri binlerce yýl önceki köy seyirlik oyunlara ve mitoloji ve masallara uzanan konularýyla, bu topraklarda yaþayan insanlarýn özeti olan çeþitli figürleriyle keþfedilmek için bekliyor. Keloðlan’dan ve Karagöz’den evrimleþen Türk sinemasýnda Sadri Alýþýk, Kemal Sunal, Zeki-Metin, Ferhan Þensoy, Ali Uyanýk vb... hep Karagöz deðiller mi?
Matrix filminden örnekleyerek giderek söylemek gerekirse, sistem hepimizi esir, kul, uþak etti! Hepimiz sisteme çalýþýyoruz! Ay sonunu zor getiriyoruz, getiremezsek IMF gibi bankalar zaten istemeden kredi kartýný adrese gönderiyor. Hepimiz emekçiyiz, hepimiz iþçiyiz ama sorduklarý zaman farklý cevaplar veriyoruz. Birileri bizi bölmüþ, parçalamýþ, uyutmuþ ve babalar gibi, patronlar gibi yönetiyor. Ýþçi sýnýfý deyince aklýmýza sadece iþçi kasketli ve iþçi tulumlu kiþiler geliyor. Oysa bizler de birer iþçiyiz ve bir tek bu sýnýfa aidiz. Bu karakterin olgunlaþmasý ve yönetimi elinde bulundurmasý gerekiyor. Ancak kafalarýmýz holding medyasýnýn Ýbrahim Tatlýsesleri ve Hülya Avþarlarý ile öyle karýþýk ve dumanlý ki Marx kim diye sorsalar, Almanya eski para birimi diyeceðiz! Aydýn ve sanatçý olarak bizler, Epimeteus olmaktan kurtulmalý ve ait olduðumuz sýnýf için Karagöz gibi yaþamalýyýz. (Ýstanbul/EVRENSEL)

Yazýnýn 1 Ve 2. Bölümü Ýçin >>>

http://alsahbloglariindeksi.blogcu.com/3585137/

Türk Ýnternet Kullanýcýsý Profili

16/6/2007 · Kategori: Arastirma

Türk Ýnternet kullanýcýsý profili

ekolay.net/haber/Haber; 15.06.2007

Bahçeþehir Üniversitesi Öðretim Üyesi Prof. Dr. Yýlmaz Esmer, Ýnternet kullanýcýlarýnýn profilinin genel Türkiye profilinden çok farklý olduðunu, bu durumda Ýnternet'ten yapýlan kamuoyu araþtýrmalarýnýn Türkiye'yi temsil gücü üzerinde düþünmek gerektiðini söyledi.

Türkiye'de Ýnternet ve biliþim teknolojilerinin kullanýmýna iliþkin tutum ve davranýþlar ile Türk insanýnýn sosyo-kültürel deðerleri arasýndaki baðý ele alan ve ekolay.net ile Biliþim Sanayicileri Derneði (TÜBÝSAD) desteðiyle yürütülen 'Ýnternet ve Biliþim Teknolojileri: Davranýþlar, Tutumlar ve Deðerler' araþtýrmanýn sonuçlarý toplantý ile kamuoyuna duyuruldu.

Solcular Ýnternet'te
Prof. Yýlmaz Esmer, Ýnternet kullanýcýlarý arasýnda siyasal ideoloji olarak 'sol' görüþün hakim olduðunu açýkladý. Siyasal görüþleri sol, orta ve sað olarak üçe ayýran araþtýrmada solcularýn Ýnternete hakim olduðu ortaya çýktý. Sað görüþlü insanlarýn ise Ýnternet'i en az tercih eden ideolojik grup olduðu ortaya çýktý.

Sað: Yüzde 26

 

CHP'liler AKP'lileri solladý
Türkiye'nin iki büyük partisine sempati duyanlar arasýndaki araþtýrmada ise CHP'liler, AKP'lileri solladý. CHP sempatizanlarý Ýnternet'te sohbet ve e-mail kullanmayý aðýrlýklý olarak tercih ederken tanýþma konusunda AKP'lilerle ayný seviyede bulunuyor.



Ýnternet kullanýmý
Prof. Yýlmaz Esmer, evinde bilgisayar bulunanlarýn yüzde 26 olduðunu ancak hepsinin Ýnternet baðlantýsý bulunmadýðýný belirterek, yüzde 51'lik kesimin hanesinde Ýnternet kullanan en az bir kiþi bulunmasýnýn ve 15 yaþ üzeri her 10 öðrenciden 9'unun bir kez de olsa Ýnternet'e girmiþ olmasýnýn olumlu bir geliþme olduðunu söyledi.

Üniversite mezunlarýnýn yüzde 17'sinin ise hayatýnda hiç Ýnternet'e girmediðini ifade eden Esmer, bu kiþilerin büyük kýsmýnýn ileri yaþlarda bulunduðuna dikkat çekti. Esmer, Ýnternet kullanýmý alanýnda da kadýnlar ve erkekler arasýnda ciddi bir fark bulunduðuna iþaret ederek, þimdiye kadar en az 1 kez Ýnternet kullanmýþ erkeklerin yüzde 47, kadýnlarýn ise yüzde 32 düzeyinde bulunduðunu dile getirdi.

Seyrek de olsa Ýnternet'e baðlanan kiþilerin bir profilini çizen Esmer, bunlarýn yüzde 60'ýnýn erkek, yüzde 10'unun alt gelir grubundan, yüzde 81'inin kentsel kesimden, yüzde 11'inin 40 yaþ üzerinde, yüzde 41'inin üniversite mezunu, yüzde 8'inin ev kadýný olduðunu belirterek, ''Ýnternet kullanýcýlarýnýn profili, genel Türkiye profilinden çok farklý. Bu durumda Ýnternetten yapýlan kamuoyu araþtýrmalarýnýn Türkiye'yi temsil gücünü düþünün...'' dedi.



Ýnternet ve hoþgörü
Yýlmaz Esmer, ''Bazen deðerler demografik deðiþkenler ve gelirden daha da önemli olabiliyor'' diyerek, araþtýrma kapsamýnda Ýnternet kullanýmý ile çeþitli deðerlerin somut yansýmalarý arasýndaki iliþkiyi görmek üzere sorular yöneltildiðini kaydetti.

Ýnternet kullanýmý ile hoþgörü arasýnda bir iliþki bulunduðunu belirten Esmer'in verdiði bilgiye göre, baþka dinden birisiyle komþu olmak istemeyenlerin oraný, Ýnternet kullanýcýlarýnda yüzde 18 iken bu oran kullanmayanlarda yüzde 42'ye çýkýyor ve belirli bir din ismi verildiðinde oranlar daha da yükseliyor.



Ýnternet kullanýcýlarýnýn komþu olarak baþka ýrktan birini istememe oraný yüzde 16 iken, Ýnternet kullanmayanlarda bu oran yüzde 38, eþcinseller için oranlar yüzde 80 ve 93, nikahsýz çiftler için yüzde 48 ve 74, farklý anadile sahip kiþiler için yüzde 13 ve 32, oruç tutmayan kiþiler içinse yüzde 16 ve 39 seviyesinde gerçekleþiyor. Esmer, kadýn-erkek eþitliði ile Ýnternet kullanýmý arasýnda da bir baðlantý bulunduðunu belirterek, iþsizlik durumunda çalýþmanýn kadýnlardan çok erkeklerin hakký olduðuna inanan Ýnternet kullanýcýlarýnýn yüzde 39, Ýnternet kullanmayanlarýn yüzde 60 orana sahip olduðunu dile getirdi.

Benzer þekilde aile reisinin erkek olmasý gerektiðini düþünen Ýnternet kullanýcýlarý yüzde 17 iken, bu oran Ýnternet kullanmayanlarda yüzde 31'e, kadýnýn her durumda kocasýna itaat etmesi gerektiðini söyleyen Ýnternet kullanýcýlarý yüzde 10 iken, ayný oran Ýnternet kullanmayanlarda yüzde 20'ye çýkýyor. Esmer, Ýnternet kullananlarla kullanmayanlar arasýnda güven duyma konusunda önemli bir fark bulunmadýðýný belirterek, ilk tanýþtýðý kiþilere, baþka milletten olanlara güven oranlarýnýn yakýn olduðunu, hatta AB'ye güven duyan Ýnternet kullanýcýlarýnýn yüzde 28 ile Ýnternet kullanmayanlardaki yüzde 33 oranýnýn gerisinde kaldýðýný kaydetti.

Türkiye genelini temsilen 1.579 kiþi ile yüz yüze görüþerek yapýlan araþtýrmada, örnekleme dahil olan 41 ilde yaþayan 15 yaþ ve üzerindeki deneklerden bilgi toplandý. Araþtýrmada, biliþim teknolojileri konusundaki tutum ve davranýþlar ile, bunlarla bireyin demografik özellikleri ve Türk insanýnýn sosyokültürel deðerleri arasýndaki iliþkiler irdelendi.

Araþtýrma ile ilgili detaylý bilgi almak için...

1  |

Ýnternet ve Biliþim Teknolojileri: Davranýþlar, Tutumlar ve Deðerler

Ülkemizde Ýnternet ve biliþim teknolojilerinin kullanýmý ile sosyokültürel deðerler arasýndaki bað ilk kez araþtýrýldý. ekolay.net ve TÜBÝSAD’ýn desteði ile gerçekleþtirilen araþtýrmanýn yöneticisi Prof. Dr. Yýlmaz Esmer, sonuçlarý 14 Haziran 2007'de gerçekleþtirilen toplantýda kamuoyu ile paylaþtý.

Basýn bültenini ve araþtýrma sunumunu aþaðýdaki linklerden indirebilirsiniz.

 Basýn Bülteni (internet_degerler_bulten.pdf)

 Araþtýrma Sunumu (internet_degerler_sunum.pdf)

Araþtýrma ile ilgili sorularýnýz ve yorumlarýnýz için: degerlerarastirma@ekolay.net

Basýn iletiþim bilgileri: habermerkezi@marjinal.com.tr

CHP PROÐRAM VE TÜZÜÐÜ

13/6/2007 · Kategori: Arastirma

TÜZÜK

 - Parti Politikalarý -

Kentleþtikçe dinsel kimlik zayýflýyor

8/6/2007 · Kategori: Arastirma

Kentleþtikçe dinsel kimlik zayýflýyor Kentleþme olgusu ile karþýlaþan Alevilik önemli kýrýlmalara sahne oluyor. Kentleþme ile birlikte Aleviliði din kimliði içinde algýlama eðilimi yerini kültür ve yaþam biçimi algýsýna býrakýyor. Ýlkokul mezunu olanlarýn yüzde 73'ü Aleviliði "Gerçek Ýslam" ya da "Ýslamýn bir yorumu" olarak algýlýyor. Bu oran lise mezunlarýnda yüzde 32'ye, üniversite mezunlarýnda yüzde 27.7'ye düþüyor. Üniversite mezunlarýnýn yüzde 68.1'i, lise mezunlarýnýn ise yüzde 68'i Aleviliði Ýslamiyet ile iliþkilendirmiyor, doðrudan bir kültür ve yaþam biçimi olarak görüyor. Kentleþen Alevilik - 1 Sosyolog Kamil Fýrat'ýn araþtýrmasý Yayýna hazýrlayan: Belma Akçura SUNUÞ Kente göç olgusu, Alevilerin siyasal, kültürel ve dinsel kimliklerinde önemli deðiþimlere yol açýyor. Sosyolog Kamil Fýrat'ýn "Kent Aleviliði" konulu çalýþmasý, bu deðiþimin kýrýlma noktalarýný son derece çarpýcý bulgularla gözler önüne seriyor. Kentleþmenin Alevilik ve Alevilere etkileri üzerinde yürütülen alan çalýþmasý, 2003 ve 2004 yýllarýnda Ankara'da Dikmen ve Mamak'ta toplam 208 denekle yürütüldü. ODTÜ Araþtýrma Fonu tarafýndan desteklenen araþtýrmaya katýlan deneklerin çoðunluðunu Çorum, Yozgat, Sivas'tan göç eden Alevi vatandaþlarýmýz oluþturdu. Araþtýrma þu sorulara yanýt aradý: Kentleþme, Alevilerin geleneksel yaþam biçimlerini ne ölçüde etkiliyor? Yitirilen geleneksel özelliklerin yerlerini hangi yeni özellikler dolduruyor? Kýrsal alanlarda yetiþmiþ Aleviler, þimdi Aleviliði nasýl bir dinsel kimlik olarak görüyorlar? Siyasal, düþünsel, ekonomik ve kültürel etkiler dinsel kimliði deðiþtiriyor mu? Kentli Aleviler, Dede - Talip iliþkilerini, Musahipliði, Cem törenlerini, oruç tutma ve kurban kesme gibi kavramlarý þimdi nasýl deðerlendiriyorlar? Kentli Aleviler devletin din politikasýný nasýl yorumluyorlar? Kentli Alevi, siyasal kimliðini hangi dinsel, etnik ve ideolojik temeller üstünde kuruyor? Alevilik inanç ve öðretisinin "sahibi" Dedelik Kurumu eski gücünü yitiriyor mu? Dedeler bu konuda ne diyor? Milliyet, bu sorularýn son derece çarpýcý yanýtlarýný bugünden itibaren okurlarýna sunuyor. Araþtýrmaya göre, Alevilik algýsýný farklýlaþtýran önemli faktörlerden biri eðitim. Eðitim düzeyi yükseldikçe, Aleviliðin bir kültür ve yaþam biçimi olarak tanýmlanmasý oraný da yükseliyor. Eðitim düzeyi düþtükçe, Aleviliði dinsel kimlikle iliþkilendirerek, Ýslam içinde tanýmlama ya da algýlama eðilimi artýyor. Araþtýrmaya katýlan deneklerden okuma yazmasý olmayanlarýn yüzde 93.3'ü, okuryazar olanlarýn yüzde 76.9'u, ilkokul mezunu olanlarýn yüzde 73'ü, ortaokul mezunlarýnýn yüzde 84,6'sý Aleviliði "Gerçek Ýslam" ya da "Ýslamýn bir yorumu" olarak algýlýyor. Aleviliði Ýslam alaný içinde görme eðilimi lise mezunlarýnda birden yüzde 32'ye, üniversite mezunlarýnda ise yüzde 27.7'ye düþüyor. Üniversite mezunlarýnýn yüzde 68.1'i, lise mezunlarýnýn ise yüzde 68'i Aleviliði Ýslamiyet ile iliþkilendirmiyor, doðrudan bir kültür ve yaþam biçimi olarak görüyor. Kamil Fýrat'a göre, eðitimin Alevi algýsýndaki farklýlaþtýrýcý etkisi, modernleþme ve kentleþme süreçleriyle birlikte ele alýndýðýnda anlamlý ipuçlarý içeriyor. Eðitim düzeyleri nisbeten düþük olanlarýn kýrsal alanlarda geleneklere dayalý bir yaþam biçimi sürdürmeleri, Alevilik algýlarýný dini temeller üstüne kurmalarýna yol açýyor. Kentlere göç etmiþ deneklerin Aleviliði din ekseninde ve Ýslam içinde bir yorum olarak açýklamalarý büyük ölçüde devraldýklarý geleneðin bir sonucu. Onlar için Alevilik Ýslami bir inanç ve dinsel bir anlamlandýrma sistemi... Ancak, Aleviliði din ve Ýslamiyet ile iliþkilendiren bu bakýþ, kentlerde doðan, modern bir eðitim sisteminden geçen Alevi deneklerde ciddi ölçülerde aþýnma eðilimine giriyor. Kentli Aleviler, özellikle eðitim düzeyinin yükselmesiyle doðru orantýlý bir þekilde Aleviliði bir kültür ve yaþam biçimi olarak görmeye baþlýyorlar. Alevilerin yakýn zamana kadar kentlerde toplumsal ve dinsel kurumlarýný oluþturamamýþ olmalarý da, kentlerde yetiþmiþ kuþaklarýn inanç olarak Alevilikle iliþkilerini olanaksýz kýlýyor. Fýrat'a göre, farklýlaþmada þu faktörlerin etkisini de hesaba katmak gerekiyor: 1 MODERN EÐÝTÝMÝN ETKÝSÝ: Farklýlaþma, modern eðitimin ve onun parçasý olduðu modern dünyanýn Alevi bireyleri üstündeki etkisinden kaynaklanýyor. 2 ALEVÝLÝÐÝN HUKUKSAL OLARAK TANINMAMASI: Bu grupta Aleviliðin yeni tarihsel ve toplumsal koþullarla karþýlaþmasýndan kaynaklanan sorunlar yer alýyor. Aleviliðin hukuksal açýdan yok sayýlmasý da yine önemli bir faktör olarak görülüyor. 3 DÝNSEL KURUMLAR YOK: Ve nihayet kentlerde yetiþen Alevi kuþaklarda dinsel öðretileri ulaþtýracak kurumlarýn bulunmamasý ya da yetersizliði, Aleviliðin kaynaklarý konusunda genel bir bilgisizliðe yol açýyor. Fýrat, sonuçta þu deðerlendirmeyi yapýyor: "Alevilik, kentlerde yetiþen Alevilerin yaþamýna sadece etnik bir kimlik olarak giriyor ve dinsel anlamýný yitiriyor. Yarý açýk bir toplumun inanç sistematiði olarak biçimlenmiþ Alevilik, kentsel dönüþüm sürecinde hukuksal ve yapýsal sorunlarla ayný anda karþýlaþýyor. Yeni kuþaklar için Alevilik ya geçmiþte kalmýþ bir inanç biçimidir ya da bir etnik kimliðin saðladýðý 'aidiyet' duygusuyla sýnýrlýdýr." Ýslami yükseliþ dini düþünceden uzaklaþtýrýyor Araþtýrma bulgularý Alevi topluluðunun yaygýn bir kesiminde dini deðerlerin ve baðlýlýklarýn zayýflamakta olduðuna iþaret ediyor. Benzer bir eðilimi Alevi olmayan ve kimliklerini ortaya koyarken 'laiklik' veya 'çaðdaþlýk' gibi özellikleri ön plana çýkartan sayýca en az Aleviler kadar kabarýk bir toplum kesiminde de görüyoruz. Ýlginç olan bir durum var. Bir yanda toplumsal tabanda oldukça yaygýn ve siyasi bakýmdan gücünü artan ölçüde ortaya koyan bir Ýslami hareket söz konusu. Yine bu dönemde Diyanet Ýþleri gibi resmi kurumlarýn etkinlikleri de yurt içinde ve dýþýnda hýzla artýyor. Ýslami kesimdeki bu yükseliþ, toplumun tüm kesimlerinde kendini hissettiren bir dinselleþme yaratmak bir yana, baþta Aleviler olmak üzere baþka toplum kesimlerini bazý dini düþünce ve pratiklerden büsbütün uzaklaþtýrýyor. Çocuðundan gerçeði saklayan babanýn öyküsü Kamil Fýrat, araþtýrmasýnda Alevi bir babanýn anlattýklarýný kentsel alanlarda yetiþen yeni Alevi kuþaklarýnýn karþýlaþtýðý sorunlarý dile getirmesi açýsýndan çarpýcý bir örnek olarak gösteriyor. Babanýn anlatýmý þöyle: "Ankara'ya göç ettiðimizde, kendilerini çevreden korumak için çocuklarýmýza dinimizi öðretmeyi býraktýk. Çocuklarýmýz okula gittiler, orada Sünnilere öðretilenleri öðrendiler. Daha sonra, çocuðum üniversite öðrencisiyken, dinimizin ne olduðunu sordu bana, "Müslüman isek, Ramazan'da neden oruç tutmuyoruz? Neden camiye gitmiyoruz?" dedi. Ona doðruyu söylemek zorunda kaldým. "Biz Aleviyiz. Camiye gitmeyiz, Ramazan'da oruç tutmayýz" dedim. "Alevilik nedir? Aleviliðin temelleri nelerdir? Kaynaklar var mý?" diye sordu. "Bir tek þey biliyorum: Alevi olduðumuzu" dedim. YARIN: Aleviler neden sadece Müslümaným demiyor? Kentli Aleviler içinde kendilerini ateist olarak tanýmlayanlarýn oraný yüzde kaç?