Köşe Yazılarında "Türban Kararı"Anayasa Mahkemesinin "türban" se

7/6/2008 · Kategori: Arastirma

Devletin ‘Dinsizleştirilmesi’ ve AKP / İbrahim Kaboğ

10/4/2008 · Kategori: Arastirma

	İbrahim Kaboğlu	ikaboglu@marmara.edu.tr
Devletin ‘dinsizleştirilmesi’ ve AKP			09/04/08
“Türkiye Devleti’nin dini, Din-i İslamdır.” kaydı, Cumhuriyet’in Osmanlı’dan aldığı miras. Bu bakımdan Osmanlı ile Cumhuriyet arasında en azından anayasal düzlemde, kırılmadan çok süreklilik var. Bu kayıt, Anayasa’dan 10 Nisan 1928’de çıkarıldı ve devlet dinsizleştirildi; böylece, esas kırılma ortaya çıktı. 1937’de Anayasa’ya bunun güvencesi kondu: laiklik. Ne var ki, Devlet yönetiminin dinsel referanslardan arındırılması yönünde anayasal yükseliş dönemi, doğrusal çizgide devam etmedi. Her ne kadar 1982 Anayasası, 1961 Anayasası’nın yaptığı gibi, lâikliği “Cumhuriyet’in nitelikleri” arasına yerleştirdi ise de, dine açılma yönünde maddeler de kondu (Diyanet İşleri Başkanlığı, zorunlu din dersi, vs.). Anayasal gerileyiş olarak nitelenebilecek bu eğilim bile, islamcı partileri, anayasal rejimle çatışmaya girmekten alıkoyamadı. Çünkü daha fazlasını istediler; anayasayı bir “sözlük” sanıp, lâikliğin yeniden tanımlanmasını talep ettiler. İşi, islami başörtüyü Anayasaya sokmaya kadar vardırdıkları anda, kendilerine, “bu kadarı da fazla!” dendi. Bu bir Cumhuriyet-demokrasi çatışması mı, yoksa lâiklik-din çatışması mı? Önce şu saptama yapılmalı: Cumhuriyet yönetimi, Osmanlı’nın Tanzimat’la başlayan lâikleşme mirasını reddetmedi; fakat çok partili dönem yöneticileri, Cumhuriyet’in lâiklik kazanımını sorgulama yarışını 14 Mart 2008’e dek sürdürdü... Lâiklik ekseninde tanık olunan çatışma, Cumhuriyet’in kendisinden mi, yoksa “demokrasi eksiği”nden mi kaynaklanıyor? ••• Eğer biz bu kavramları sadece devlet yönetimi katında ele alır, ama toplumsal düzlemde geçerli değerler testinden geçiremez isek, çatışmacı kısırdöngüden kurtulamayız. Üç kavram belirleyici: yurttaşlık, eşitlik ve özgürlük. Yurttaşlık, insanı, dinsel veya etnik aidiyeti ötesinde aşkın, genel ve daha kapsayıcı bir statüye yerleştirir. Bu açıdan lâiklik, yurttaşlık kavramının derinleştirilmesiyle ilerletilebilir ancak. Zira yurttaşlık, eşitlik ve özgürlük ekseninde, demokrasi ve lâiklik uyumu için belirleyici bir statü. Eşitlik, hem dinler arası hem de cinsiyet eşitliği yönüyle vurgulanmalı. Zira, islam ülkelerinin kendilerine özgü ayrı insan hakları belgeleri hazırlamalarında temel neden, kadınları erkeklerle eşit görmemeleri. Bu da lâiklik önünde aşılması gereken önemli bir engel. Özgürlükçü söylem, eşitleyici mi, yoksa bundan uzaklaştırıcı mı; bireysel özgürlüğü ilerletici mi, yoksa güdümlü bir özgürlüğe yönlendirici mi? Buna dikkat etmeli... ••• Bu nedenle, Anayasa Mahkemesi (AYM) önündeki davaya uygulanacak ölçütlerin başında, “lâiklik-demokrasi”den çok, her ikisinin ortak paydası olan “insan hakları” yer almalı..Demokrasi, insan haklarının saygı görmesine ve ilerletilmesine en elverişli rejim. Lâiklik ise, hukuksal düzenlemede neyin yapılmaması (dinsel kuralların esas alınmaması) gerektiğini belirleyerek, insan aklına, toplum gereksinimlerine ve bilimsel verilere alan açar. Bu bakımdan lâiklik, din özgürlüğünün olduğu gibi diğerlerinin de güvencesi; ama insan hakları da demokrasinin altyapısı. Üstelik insan haklarını “demokratik toplum” testinden geçirmek de mümkün. Kurucu öğelerinin başında gelen çoğulculuk, hak ve özgürlüklerin eşit olarak güvencelenmesini gerekli, özlerine dokunmamak kaydıyla sınırlamaları da haklı kılar. Hoşgörü öğesi ise, en başta dinsel farklılaşmalarda kendini hissettirir. Ya saydamlık? İşte sorunun özü burada. Açıklık fikri, diyalog ve yurttaşların, yöneticilerin geleceğe ilişkin tasarılarını bilme hakkı... ••• Sonuç olarak, lâiklik ve demokrasiyi, insan hakları( İH) bakış açısıyla anlamlandırmak, tersini yapmaktan daha sağlıklı. Çünkü İH, evrensel ilkelere dayanır; kişiden kişiye, bir toplumdan diğerine değişmez. Siyasal rejim olarak demokrasi, ancak demokratik toplum üzerine inşa edilebileceğine göre, bu da “haklar toplumu”ndan başkası olmasa gerek. Bunları, lâiklik için kurucu ilkelerle (yurttaşlık, eşitlik, özgürlük) yan yana getirelim. Böylece, “insan hakları” ortak paydasına dayanan lâiklik ve demokrasinin birbiriyle çatışan değil, tamamlayan kavramlar olduğu görülebilir. Bunları, “ılımlı islam” ülkesinde değil, ancak “devletin dinsizleştirilmesi” üzerinden 80 yıl geçtikten sonra Türkiye Cumhuriyeti’nde tartışabiliyoruz. Sevindirici mi, yoksa acı mı? Yanıtını merak ediyorsanız, Marmara Üniversitesi Haydarpaşa Kampusu’ndeki bugünkü “Anayasa ve Lâiklik” (s. 09-18) toplantısına bekliyorum sizleri...
««Geri Dön | Başa Dön

YAZARIN ÖNCEKİ YAZILARI

»»» Anayasa Mahkemesi’nin zor seçimi   / 3 Nisan 2008

»»» Demokratlığın ölçütü, ‘ak’ y...   / 27 Mart 2008

»»» Sandalye, sandık, sanık, seçim...   / 20 Mart 2008

»»» Seçimler yoluyla dengeleme   / 12 Mart 2008

»»» Fransa’dan “ülkenin zinde gü...   / 5 Mart 2008

»»» Pazar ekonomisi = Can pazarı mı?   / 27 Şubat 2008

»»» 'Haktan Mahrumiyet' mümkün mü?   / 20 Şubat 2008

»»» Türkiye için hangi insan hakları? (Veya,...   / 13 Şubat 2008

»»» Anayasa'ya aykırı Anayasa değişikliği   / 5 Şubat 2008

»»» Avrupa ile ortak bir gelecek mi?   / 30 Ocak 2008

»»» Ekolojik adalette anayasanın payı   / 26 Ocak 2008

»»» Bir icat daha: Türk Kamu Düzeni   / 16 Ocak 2008

»»» Tür-ban-lük   / 9 Ocak 2008

»»» 'Anayasal barış' mümkün mü?   / 2 Ocak 2008

»»» Bellekte kalanlar...   / 26 Aralık 2007

»»» Arşiv

Liderlerin ruhani destekçisi

8/4/2008 · Kategori: Arastirma

	Liderlerin ruhani destekçisi Erbil Tuşalp        Fethullah Gülen'in 1968 - 1995 yılları arasındaki faaliyetlerinin anlatıldığı MİT raporu, siyaset dünyasındaki ilişkilere değinirken bazı isimleri atlıyor.        Gülen'in Süleyman Demirel, Bülent Ecevit, Mesut Yılmaz, Tansu Çiller, Murat Karayalçın, Hikmet Çetin'le görüşmelerine yer verilmeyen raporda Hocaefendi'nin diğer siyasi ilişkileri de şöyle anlatılıyor:        "1987 yılında İstanbul'daki evinde imamlarına eğitim vermeye başlamıştır. Ağustos 1987'de ders verdiği öğrencilerine yaptığı konuşmada, 'Alparslan Türkeş ile görüştüğünü, Türkeş'ten cemaatini şeriat doğrultusunda yetiştirmesini istediğini, onun da bunu kabul ettiğini' ifade etmiştir.        6 Eylül 1987'de yapılan seçim yasaklarıyla ilgili referandumda Turgut Özal'ı desteklemek maksadıyla Nurcuların 'hayır' oyu kullanmalarının sağlamıştır.        Şubat 1990'da Korkut Özal'ın dünürünün İstanbul'daki evinde 'ANAP'ın geleceğiyle ilgili' toplantıya katılmıştır.        Mart 1990'da Türkiye'deki İslami faaliyetleri tek bir merkezden koordine etmek amacıyla oluşturulan İslam Şurası içinde yer almıştır.        1991 genel seçimleri arefesinde münfesih MÇP'ye (Milliyetçi Çalışma Partisi) 3.5 milyar lira yardımda bulunmuş ve seçimlerde MÇP ile ittifak yapan RP'yi desteklemiştir. 1992'de MÇP'den ayrılarak yeni bir parti kurma çalışmalarına başlayan Muhsin Yazıcıoğlu'na maddi ve manevi destek vermektedir." Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı Raporda Fethullah Gülen'in uluslararası ilişkileri de şöyle sıralanıyor:        "Nisan 1992'de Azerbaycan'a giderek televizyon kurma çalışmalarını başlatmıştır. Aynı tarihte ABD'deki Risale - i Nur Enstitüsü'nün çalışmalarının yönlendirmek maksadıyla gizli olarak anılan ülkeye gitmiş, ardından Avustralya'ya geçerek Türk öğrencilerin akademik eğitim gördüğü okul ve kaldıkları yurtları ziyaret etmiştir. Ayrıca kuracağı ünüversitelerde ders verdirmek üzere sözkonusu ülkelerdeki çeşitli profesörlerle görüşmüştür.        19 Ocak 1994'te kurulan Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı'nın kurucuları arasında yer almaktadır.        1995 yılında ABD, Almanya, İngiltere ve Rusya'nın Türkiye'deki büyükelçileri tarafından ayrı ayrı ziyaret edilmiştir. Aynı yıl basında çıkan devlet yanlısı beyanları nedeniyle İBDA - C örgütünün lideri Salih Mirzabeyoğlu tarafından ölümle tehdit edilmiştir." 1971 iddiananamesinde ilk sanık        Örgüt dışı konuşmalarında "kendi yolunu Atatürk'ten aldığı ışıkla bulduğunu" söyleyen Fethullah Gülen'in kamuoyunu şaşkına çeviren gizli konuşma bantları, devlet içine sızan taraftarlarınca şimdiye kadar ustalıkla gizlenen birtakım dosyaları tek tek gün ışığına çıkarıyor.        İzmir Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Savcılığı'nın 19 Ağustos 1971 tarih, 1971 / 42 esas, 1971 / 27 karar sayılı iddianamesi; İzmir Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Mahkemesi'nin 20 Eylül 1972 tarih ve 1972 /3 - 36 sayılı hükmüyle Askeri Yargıtay 3. Dairesi'nin 1973 / 146 esas,1973 / 242 sayılı onama kararı, Gülen'in "hakkında takipsizlik kararı verilen bir masum olmadığını" anlatıyor.        Anılan belgeler, Gülen'in "TCK'nun 163 1, 2, 3, 36. ve 173. son maddeleriyle yargılanıp hüküm giyen eski bir sabıkalı olduğunu açığa çıkardı.        Fethullah Gülen, Hava Hakim binbaşı Nurettin Soyer tarafından hazırlanan iddianamede bir numaralı sanık olarak yer alıyor. 54 sanık "Laikliğe aykırı olarak devletin içtimai, iktisadi, siyasi, hukuki temel nizamlarını kısmen de olsa dini esas ve inançlara uydurmak amacıyla cemiyet tesis, teşkil, tanzim veya sevk ve idare etmek, böyle cemiyetlere girmek veya girmek için başkasına yol göstermekle" suçlanıyor.        İddianamede Rüştü Şardağ ve Mehmet Oruç'un bilirkişi raporlarıyla bu rapor konusunda Prof. Faruk Erem'in hukuki mütalasına da yer veriliyor. Öğrencilerle ilişki        1971 tarihli iddianamede Gülen'in "İzmir'deki gizli cemiyet faaliyetlerini yönetici olarak düzenlediğinin kesin olarak saptandığı" belirtiliyor.        "Bu sanığın İzmir'deki Nurcuların lideri durumunda bulunduğu, gizli Nur toplantılarının organize ettiği, Nur talebelerinin yetişmesini ve eğitimini temin maksadıyla kurulan kamplarda müdürlük yaptığı, dernek himayesinde bulunan öğrencilere yurt müdürlüğü yaparak bu öğrencilerle ilişikler kurduğu tespit edilmiştir.        Tanık Ömer Tamer 2 Mart 1970 günü saat 20.30'da evinde yapılan toplantıda sanığın Hizmet Rehberi risalesini okuduğu ve konuşmalarında hükümet çalışmalarından bahsederek 'Hükümet erkanı Allah için çalışmıyor. Allah için görmüyor, Allah için duymuyor bu şekildeki çalışmalar hükümsüzdür. Bugünün hükümet buhranı hep imansız insanların yaptıkları işlerdendir. Bunlardan daha fazla bir şey beklenmez' dediği ve yine aynı toplantıda başka bir risale okuyup' Bir zamanlar Ağrı dağının eteklerinde validemle beraber oturuyorduk. Dağ kabardı, patladı, lavlar fışkırdı, arkasından güllük gülistanlık olup bir nur doğdu ve sonunda bu nurla beraber bir yazı peydah oldu. Yazıda Said yazılıydı. Ve uyandım" deyip anlattıklarının rüya olduğunu söyledi. Rüyanın tabirini yaptı . Tabirine göre 'bir gün büyük bir inkilap olacak Kur'anı Kerim kendini koruyacak, bu işin önderi Nurcular olacak' dediğini söyledi. Ayrıca kendisinin bu topluluğun idaresinde vazifeli olduğunu, bunun emresi olarak Said - i Nursi'nin nurculuğa yalnız başladığını ancak şimdi İzmir'in bir çok yerinde böyle toplantılar yapıldığını, Türkiye'de beş milyon yakın kardeşlerinin olduğunu beyan etti." Oğlum sen kazandın        Gülen'nin "müfrit bir Atatürk düşmanı" olduğu belirtilen idianamedeki suçlama şöyle:        "Müdürlüğünü yaptığı derneğe girmek için müracaat eden bir çocuğa imtihan suali olarak 'Atatürk'ü sever misin?' diye sorduğu, çocuğun 'sevmem' demesi üzerine, sanığın bu defa 'Niçin sevmezsin?' diye sualine çocuğun 'o memleketimizi dinsizliğe götürdü' demesi üzerine çocuğun sırtını okşayarak 'haydi oğlum sen imtihanı kazandın' dediği şahit beyanıyla sabit olmuştur."        İzmir Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Mahkemesi'nde yapılan yargılama sonunda 29 sanık çeşitli hapis cezalarına çarptılırken suçu sabit görülmeyen 25 sanık aklandı. Gülen'e TCK'nun 163/4. Maddesini ihlalden üç yıl ağır hapis cezası verildi. Askeri Yargıtay 1973 yılında verdiği kararda Gülen'e propaganda nedeniyle verilen üç yıl ceza miktarının tayininde isabet olmadığını belirtti. Askeri Yargıtay'a göre daha ağır suç teşkil eden cemiyet kuranlar için uygulanan 163/1. Maddesinin uygulandığı öteki sanıklar için iki yıl ceza verilmesinde dengesizlik görüldü. Ancak Gülen "hakkında tesis edilen mahkumiyet hükmünde usul, kast, subut, vasıf ve uygulama yönlerinden bir isabetsizlik görülmeyerek" temyiz talebi bu yönüyle reddedildi. Daha sonra çıkarılan 1803 sayılı af yasasının yürürlüğe girmesi nedeniyle de dava ortadan kalktı.				Liderlerin ruhani destekçisi ABD'de eğitim kampı var Taliban'la ortak şeriat okulları Beş kıtada 40 bin öğrenci Özbek krizinde cemaat ismi 13 basamaklı örgüt piramidi Taşralı öğrencilere 'ışık evleri tuzağı' İdam talebi gündemde Kırmızı bülten çıkabilir Yanlış yapanı 'aforoz' ediyor Kulin: Aylin, Gülen'in müridi olamaz Ecevit biliyordu Cemaat içeriden çökertildi Fethullah'ın "himmet zinciri" TEPKİLER Ecevit, Gülen'in yanıtını bekliyor Babadan Gülen'e sitem İslamcı basın Yılmaz, Bahçeli, Kutan ve sivil toplumun tepkileri ANALİZ Gülen'in taktikleri Orduyu ikna edemedi PORTRE Askerliğe meraklı

Unutulmuşların Esat Adil'i

8/3/2008 · Kategori: Arastirma

Unutulmuşların Esat Adil'i

07/03/2008 (10 defa okundu)

MAHMUT TEMİZYÜREK (Arşivi)

Türkiye, unutmayı dertlerine çözüm edinen insanları ülkesi. O yüzden hiçbir hayalde, hiçbir çabada süreklilik oluşmuyor. Her kuşak tarihi kendisiyle başlatıyor. Öncesini olmamış sayan kükreyişlerle yazıyorlar güncelerini. Bazı hatırlatıcılar, kimi vefabilirler olmasa kimse bilmeyecek geçmiş nasıl bir dünya, bilmezden geçireceğiz kısacık ömrümüzü.
Emin Karaca, hatırlatıcılardan biri. Yakın tarihimizin unutulması özellikle istenmiş olayları (Ağrı İsyanı), özgürlük yüzü göremedikleri için ömrünü yeraltında geçirmiş komünist ve sosyalistlerin bilinmeyen yaşamları, günümüz karanlığının şeffaf görünümlü plazalarda nasıl oluşturulduğunu, ülkeye nasıl bir 'kömürperde' tasarlandığını ve daha birçok unutulması istenen yaşantıyı açığa çıkardı, sayısı yirmi bire varan kitaplarıyla. Karaca, batık gemilerdeki hayatları bulmak için deniz dibinde dalan, ölü bedenleri kemirgenlerden, nesneleri yosunlardan ayıklayıp öykülerini çıkaran dalgıçlara benziyor. Dr. Hikmet Kıvılcımlı'dan Nâzım Hikmet'e, 150'liklerden Esat Adil'e nice tarihsel kahramanın sintine diplerinde kalmış hayatlarını aydınlattı derin dalışlarıyla.

Sosyalizmin çetin yolları
Karaca'nın araştırmaları bir kez daha gösterdi ki, ne 'yer altı dünyadan başka bir yıldızda'dır, ne de geçmiş denen zaman bölümü ölü bir bilgi yığınından ibarettir. Yaşayanların üzerine bir kâbus gibi çöker geçmiş zaman. Geçmişi anlamadıkça, tarihi yinelemekten, kendimizi 'tekrarın tekrarı'ndan (Mehmet H. Doğan) kurtaramayacağız.
Karaca, yeni kazı çalışmasını bu kez bir sosyalistin unutulmuş yaşamı üzerine kurmuş: Esat Adil Müstecaplıoğlu'nın hayatı, mücadelesi, eserleri, 414 sayfalık bir emeğin konusu. Esat Adil kimdir? Bu sorunun aşağıdaki yanıtı 414 sayfayı asla özetleyemez. Hemen her sayfaya bir belgenin düştüğü toplamdır Unutulmuş Bir Sosyalist: Esat Adil kitabı.
Esat Adil, 1946'da kurulan, altı ay sonra kapatılan, berat edip bir kez daha kurulan, bu kez de 1952 yılında kapatılan Türkiye Sosyalist Partisi'nin kurucularındandır. Bu partinin kapatılana kadar başkanlığın yaptı. Ama bundan öncesi de var. Yalnızca sol için değil, 'cumhuriyetçiler', 'demokratlar', sağcılar için de önemli anlamlar içeriyor yaşamı. Esat Adil'in 1904'te başlayıp 1958'de biten kısa öyküsü, başlangıçta Cumhuriyet ideallerine adanmış bir aydının, nasıl olup da Milli Şef'in trenine binecekken sosyalizmin çetin yollarına yöneldiğinin ibretlik öyküsü.
Kısa birkaç işaret vermeli: Balıkesir'de varlıklı bir ailenin çocuğu olarak doğar ve ergen yaştayken işgale karşı dövüşen Kuvayı Milliye birlikleri içinde kendini bulur. İşgale karşı direnişin yayın organlarından İzmir'e Doğru gazetesinin çıkarıcılarından biridir. Yazarlığa da burada, savaşın en çetin koşullarında, yer altı direniş karargâhlarında başlayan Esat Adil, Kurtuluş'tan sonra Batı'ya 'ilim irfan' için gönderilen gençler arasındadır. Belçika'da hukuk okur, doktorasını alır almaz Balıkesir'e döner. Açtığı avukatlık bürosu, halkın dert anlatma ve çözüm arama karargâhına dönüşür bu kez. O günler için halka yönelik samimi açılımlar arayan Halkevi'nin Balıkesir şubesini kurar ve başkanlığı üstlenir (1933). Çıkardığı, Savaş gazetesiyle, devrimci bir cumhuriyet aydını olarak, gericiliğe ve sömürücülüğe karşı çetin bir uğraşı başlatmıştır. Yazılarında Türkçeyi savunma biçimi, dili, biçemi, sözcük seçimi bugün bile örnek olacak düzeydedir. Kurtuluş savaşının millici ruhuyla halkçılık idealinin bir bileşimidir düşünceleri. Bu düşünceler, ilk yıllarda iktidarca desteklenirken, sonradan nasıl vazgeçildiğine de tanık oluruz Karaca kazısıyla ortaya çıkan Esat Adil öyküsünden.
Aydınları yalnızlaştırma politikasının yalnızca Balıkesir'de değil, tüm ülkede sistematik biçimde işlediğini görür Esat Adil. Halk Partisi'nin nasıl da sınıflı, imtiyazlı bir zümre elinde olduğunu görür. Sefalet içinde yaşayan Balya Maden işçilerinin grevi, 'milletin efendisi' köylülerin tefecilik, bezirganlık, şeyhlik cenderesinde kıvranışına tanıklığı, onu sosyalizme doğru daha da kararlı adımlar atmaya yöneltir. Mehmet Akif üzerine yazdığı kapsamlı incelemesinde bile halkın yaşamına çeker yazıyı; şairin içtenlikli bir halk savunucusu oluşunu öne çıkarır. Savaş yıllarında cezaevi müfettişliği, İmralı Cezaevi Müdürlüğü gibi görevler üstlendiğinde bile, iktidarın uzantısı değil, mahkumların yaşamını iyileştirmeye çalışan bir 19. yüzyıl roman kahramanı gibidir. 1941'de Alman ordusu Bulgaristan'a girince, İmralı mahkumları arasında en güvenilir olanları örgütleyip olası Alman işgaline karşı nasıl direneceklerinin hazırlıklarını yapar. Bir tür gerilla harbidir hazırlıkları.

'Susturun şu köpeği'
Savaştan sonra 'Adiloğlu' imzasıyla Tan gazetesinin yazarları arasına katılır. Artık İstanbul'da sol aydınlar arasındadır ve gönülden benimsenmiştir. Aziz Nesin, Rıfat Ilgaz, Sabahattin Ali, Asım Bezirci, Sabiha-Zekeriya Sertel ve daha başkalarıyla sıkı bir dayanışma içindedir. Hukuk adamı ve Batıyı iyi bilen bir aydın olarak etkilidir yazıları. Aydınlanma düşünceleridir asıl savunusu; ama artık resmi ya da fiili bir karanlığa karşı yapmaktadır bu savunuyu. Milli Şef, yazılarına karşı çok öfkelidir; hatta, "susturun şu köpeği" dediği de rivayet edilmektedir. Nitekim 4 Aralık 1945'te Tan Gazetesi'nin yakılıp yıkılması olayı sonradan da iyice açığa çıktığı gibi tam bir devlet işidir. Sıkıyönetim ortamındaki İstanbul'da kışkırtılmış bir güruh, Tan'ı yakıp yıkar da bir kişi bile polisçe gözaltına alınmaz. Milli Şef'in treni yine beyazdır.
Bu beyaz karanlığa karşı Esat Adil, Tevfik Fikret'in şiiriyle yoluna devam eder: "Göz yumma güneşten, ne kadar nuru kararsa/ Sönmez ebedi, her gecenin gündüzü vardır." Bu dizeler, çıkardığı Gün gazetesi logosunun hemen yanı başında yer alır. "Atatürk'ün halkçı inkılapçı yolunda yürümeye devam edelim" diyecektir yazılarında. Atatürk'ün silah arkadaşlarının halk ya da inkılap gibi meseleleri kalmamıştır artık ama Batının dayatmasıyla 'demokrasi'ye geçmekten başka da çare bulamamaktadırlar. Herkes demokrasi hazırlığındadır. Baştan beri yeraltında yaşamaktan bedenleri rutubetlenmiş sosyalistler bile legale çıkmaya hazırlanmaktadırlar. Emin Karaca, solun ve Esat Adil'in bu dönemini de tümüyle belgeye, tanıklığa, karşılaştırmalı bilgiye dayandırarak açık ve anlaşılır kılıyor.
O yıllarda Nâzım Hikmet, Dr. Kıvılcımlı ve daha birçokları içerdedir. TKP'nin önderi Dr. Şefik Hüsnü, legal bir partiye başkanlık için Fevzi Çakmak'tan Tevfik Rüştü Aras'a birçok 'dokunulmaz'ı düşünmektedir. Ama 'dokunulmazlar' bile cesaret edip görevi kabul etmeyince, yeraltına hiç inmemiş bir sosyalist olarak Esat Adil Müstecaplıoğlu adında karar kılınır. Börklüce Mustafa'nın önerisidir Esat Adil'in başkanlığı. Börklüce de parti kurucular arasındadır, yoldaşı Hüsamettin Özdoğu da. TKP yönetimi de esas olarak bu ikilidedir o yıllarda.
Ancak, işte burada, Bizans'ın ezeli çarkı dönmeye başlıyor. Yeni legal partiyi istemeyen ve başka bir parti kurulması gerektiğini savunanlar çıkıyor çok geçmeden. Ne var ki sol içi mücadele, tam da egemenlerin istediği gibi işletiliyor. Örneğin Esat Adil'in 'Milli Emniyet ajanı' olduğu dedikoduları yayılıyor çabucak. Bunun yanı sıra, gündemi olmasa da kuramsal tartışmalar düşünce ayrılıklarını iyice derinleştiriyor. Legalite dili nasıl bir dildir, ortak bir anlaşma oluşmuyor aralarında. Hapisteki Kıvılcımlı'nın çok çok önceden yazıp ilettiği önerilerse hiç tartışılmıyor bile. Sonunda yeni bir parti daha kutuluyor: Türkiye Sosyalist Emekçi ve Köylü Partisi. Başkanı Şefik Hüsnü Değmer. İki parti, 'bana katıl, yok sen bana katıl' çekişmeleri arasında kalsa da, sahte bir özgürlük şemsiyesi altında bile geniş kitleleri kucaklayacak çok önemli işler başarıyor. Sendikaların kurulmasına öncülük ediyorlar, aydınlar arasında medeni cesaretin simgesi olmaya başlıyorlar, kısacık eylem ömürlerinde.
Ya sonra? Sonrasını kitaptan okumalı. Bu ibret vesikalarının bugün ne denli güncel olduğuna da doğrudan tanık olmuş olursunuz; Emin Karaca'ya ve onun gibi 'arkeolog', 'antropolog' ve tarihçilere bir kez daha minnet duyarak.

Sosyal Güvenliğin Tarihi

15/1/2008 · Kategori: Arastirma

Edebiyatımızda Dergiler

13/1/2008 · Kategori: Arastirma

19′uncu Yüzyıl’dan 1980′lere kadar Türkiye’de yayınlanan edebiyat dergileri, yayınlanma ve kapanış tarihleriyle yayıncılarının adları:

19′UNCU YÜZYIL:

HALKIN DOSTLARI 1970 Mart-1971 Temmuz İsmet Özel
MİLLİYET SANAT DERGİSİ 1972 29 Eylül’den beri Oğuz Akkan-Akal Atilla
YENİ A 1972 Nisan-1974 Haziran Ferit Öngören, aylık
YANSIMA 1972 Ocak-1975 Eylül 45 sayı Tekin Sönmez
TÜRKİYE DEFTERİ 1971 Nisan-1975 Haziran 20 sayı, Hulki Aktunç-Taylan Altuğ-Naci Çelik Berksoy
TÜRK EDEBİYATI 1972 Ocak- Türk Edebiyatı Cemiyeti adına Ahmet Kabaklı
KUBBEALTI AKADEMİ MECMUASI 1971′den bu yana 227 sayı
HÜRRİYET GÖSTERİ 1982 Mart’tan sonra 235 sayı Doğan Hızlan

AKP’nin Kültürü 3- 4- 5 / Erkan ARAZ

16/7/2007 · Kategori: Arastirma

EVRENSEL; 13/07/2007

____________________

AKP’nin kültürü 3
Erkan Araz

Kültürün yerine ticareti koyuyorlar

Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Başkanı Eyüp Muhcu AKP’nin kültür merkezlerini de tehdit eden kentsel dönüşüm politikalarını değerlendirdi. Gelişmeleri küresel kapitalizmle ilişkilendiren Muhcu, AB kültür başkenti uygulaması için de “O kentin tarihiyle, değerleriyle, toplumsal belleği ile bağdaşmayan kimi rant projeleri yapılıyor” yorumunu yaptı.

AKM ve Muhsin Ertuğrul Sahnesi’nin yıkılarak, ‘Kongre ve Kültür Vadisi’ adıyla yeni yerlerin yapılmak istenmesini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Öncelikle bu projeler masum değiller. Kentsel dönüşüm, küresel kapitalizmin dünyayı, neoliberizmin öngörüleri doğrultusunda değiştirme projesidir. Küresel merkezler ve bu küresel merkezlere bağlı alt merkezler ve buna göre bütün küresel kentlerin ve ülkelerin yeniden yapılandırılması söz konusudur. Böyle baktığımızda kimi ülkelere ve küresel kentlere yeni roller belirlendiğini görüyoruz. Bu anlamda Türkiye’ye BOP kapsamında yeni roller verilirken, İstanbul gibi küresel bir kente hizmet kenti fonksiyonu ve bölgesel kent rolü verilmek istenmektedir. Bu genellikte konuları anlar ve ele alırsak o zaman yapılmak istenenin ne olduğunu daha iyi anlayabiliriz.
İşte bölgesel rol ve hizmet fonksiyonu verilen İstanbul’un planlanması İstanbul Metropoliten Plan Bürosu aracılığıyla bugün gerçekleştiriliyor. O zaman şunu açıkça söylemek gerekiyor. Neoliberal, yağmacı, emperyal projelere bağlı olarak Türkiye ve İstanbul yeniden planlanmaktadır. Bugün İstanbul Metropoliten Plan Bürosu’nun yaptığı 1/100 bin İstanbul İli Çevre Düzeni Planı ise bunun hayata geçirilmesinin bir belgesidir. Bu belge hazırlanırken Türkiye’nin, İstanbul’un özgün koşulları, kent stoku, kentleşme potansiyelleri, tarihsel ve kentsel değerleri, toplumsal ihtiyaçlar ve kentin çağdaş bilimsel ve insan odaklı bir şekilde geliştirilmesi hedeflenmemekte, bunun yerine küresel kapitalizmin ön gördüğü sömürü, yağma ve küresel kapitalizme eklemlenme anlayışı doğrultusunda planlanması gündeme gelmektedir. Bu nedenle de İstanbul Metropoliten Plan Bürosu’nda çalışan kimi akademisyenlerin, uzmanların hazırladığı, eksik ve tartışmalı olmasına rağmen değer verdiğimiz bilimsel analizler, raporlar bir tarafa itilmiştir. Plan kararları uluslararası öngörüler, uluslararası güç merkezlerinin dayatmaları doğrultusunda alınmıştır. İstanbul planında yer alan pek çok proje böylece gündeme gelmiştir. Haydarpaşa Garı ve Liman Alanı, Galata Limanı, Zeytinburnu Limanı ve kıyı alanı, Küçükçekmece arkeolojik sit alanı ve kıyı alanı, Kartal Bölgesi ve kıyı alanı ile ilgili pek çok proje bu dayatmalarla gündeme geldi. İstanbul Metropoliten Plan Bürosu tarafından ise bu dayatmalar plana işlendi. Bunu başka örneklerle de çok açıkça ortaya koymamız, gözlemlememiz mümkündür. Yani bu genellik içerisinde olaylara baktığımızda aslında İstanbul’un neresinde bir yağma projesi varsa, neresinde bir rant projesi varsa bu projelerin küresel kapitalizmin öngörülerini yaşama geçirmek için, dayatmalarıyla ilişkili olduğunu çok açık bir şekilde görebiliriz. AKM, Muhsin Ertuğrul Sahnesinin yıkılması, kongre vadisindeki inşaatların yapılması, Tarlabaşı, Balat, Sulukule ve Galata Kulesi çevresindeki kentsel yenileme alanları ile ilişkili uygulamalar ve son günlerde tartışılan İMÇ bloklarının yıkılarak yerlerine pahalı, lüks kimi yapılaşmaların yapılması ve pazarlanması gibi pek çok projeyi aynı genel çerçeve içerisinde değerlendirmemiz mümkün. Bu projelerle ilgili yerli taşeronların, özellikle de bugünkü AKP siyasetinin taşeronlarının rol alması işin esasını değiştirmiyor. Sadece ve sadece o küresel kapitalizme ‘eklemlenme’ niteliği taşıyor. Yani bu projelerin gerçekleşmesi için kimi siyasi taşeronlar kullanılıyor.

Bu eklemlenmenin ilk adımları nasıl atılıyor, argümanları neler?
AB, farklı tarihsel kentleri, AB kültür başkenti olarak ilan ediyor. Bu kapsamda o kente dair kimi projeleri gerçekleştiriyor, etkinlikler yapıyor. Kimi olanaklarını da bu kent için kullanıyor. Eski Sovyet Cumhuriyetlerinin kimi tarihsel kent merkezlerini AB kültür başkenti ilan etti ve o kentlerle ilgili kimi uygulamalar gerçekleşti. Batı’da bu şekilde olan kentler var. Buradaki temel bir yaklaşım kentin, kimi kültür etkinlikleri gerçekleştirilirken kültür başkenti olduğu bir yıl içerisinde o kentte kültürel aktiviteler yoğunluk kazanırken, kentte kimi yatırımların yapıldığını gözlemliyoruz.
Bu yatırımlar turizm ve kongre merkezi ve iş merkezi niteliğinde kimi yapılaşmalardan oluşuyor. O kentin tarihiyle, değerleriyle, toplumsal belleği ile bağdaşmayan kimi projeler yapılıyor.
Yapılması düşünülen Kongre Vadisi inşaatları ile birlikte, AKM’nin yıkılarak yerine yeni bir kongre merkezi yapılması söz konusu. Adının Atatürk olması bu sonucu değiştirmiyor. AKM ilk ve tek opera binası olması açısından önemli. Aynı zamanda mimari olarak bir döneme işaret ediyor. Cumhuriyetin simgesi olarak tarih içerisinde yerini almış bir yapı. Bunun yerine bir kongre merkezi koyuyorsunuz. Kültürü dışlıyorsunuz, kültürün yerine ticareti koyuyorsunuz. Yani kültürün yerine bir metanın konması süreci söz konusu.
Bir kültürü yok ediyorlar, çünkü oradaki kentlerin taşıdığı kültürel değerleri ortadan kaldırmak istiyorlar. Kendine göre şekillendiriyorlar. Oradaki, geçmişteki o toplumun yarattığı kültür yapılarını, mekanlarını ortadan kaldırarak, ezerek bu geçmişin önüne bir çizgi çekmek istiyorlar. Kapitalizm, her alanı kendi ihtiyaçlarına göre yeniden şekillendiriyor. Şehircilik anlayışı ranta dayanıyor. İnsan yok, toplum yok, kültür yok bu projelerde.

AKP’nin şehircilik anlayışında ve rant alanlarının yaratılmasındaki rolü nasıl?
AKP, bugün küresel kapitalizmin Türkiye’deki olgusu haline gelmiştir. Bu rolü anlamıştır. Belki başta anlamamış olabilir ama geçen 5 yıl içerisinde bu rolü anlamış, benimsemiş hatta iktidarını bu sürece borçlu olduğunun farkındadır. Bunun politikalarını yaşama geçirmek için çaba göstermektedir. Özellikle son dönemlerdeki kendi parti vitrinini değiştirme, bir liberal görüntü verme gibi yaklaşımlar ya da başka bir değerlendirmeyle kimliksiz görünüm kazanması aslında bu yolda ne kadar mesafe aldığını somut bir şekilde ortaya koyar. Yani tam tersine AKP’nin daha demokrat, daha cumhuriyetçi olduğu ya da cumhuriyetin tarihsel süreci içerisindeki kimi kazanımlarına artık dokunmayacağı ya da toplumun farklı kesimleriyle uzlaşma, barış içerisinde olacağı anlamına gelmez bu. Tam tersine tüm bu değerler sistemiyle savaşı daha büyük boyutta sürdüren kürsel sermayede yeni roller üstlendiğini bize ifade eder.
O nedenle ekonomi, kentleşme, siyaset tartışmalarının bu somut olgular ve tarihsel süreç içerisine oturtulması halinde doğru yorumların yapılması mümkün olabilir. Kentleri de içine alan bu kuşatmayı reddetmeyen anlayışların, süreç içerisinde ancak bu kuşatma içerisinde rol almaları söz konusu olabilir. Oysa bu kuşatmayı reddetmek gerekir. Eğer küresel kapitalizmin bir yağma sürecinden, bir sömürü sürecinden söz ediyorsak bunun kentler üzerindeki kuşatmasının kaldırılmasını bir hedef olarak parti programlarına koymak gerekir. Bu konmuyorsa ve bu kuşatmanın kaldırılması için çaba sarf edilmiyorsa o zaman ancak ve ancak bu sürecin bir parçası olma durumuna gelinebilir.

Bu sürecin parçası olmamak için nelerin yapılması gerekiyor?
Burada AKP şunu yapıyor, bunu yapıyor demek yeterli değil. Esas olarak taşıdığı rolleri algılamayan bir AKP eleştirisi çok gerçekçi değildir. Muhalefetin bilerek ve doğru bir şekilde yapılması gerekir. Onun taşıdığı rollerin bir tanesi, tabii ki çağdaşlaşma karşıtlığıdır, Osmanlı’ya öykünmektir, tarihsel süreç içerisinde kazanılan nispi demokratik hakların, özgürlüklerin ya da bunların kurumsallaşmalarının ortadan kaldırılmasına dair çağdaşlaşma karşıtı politikaları savunduğu açık bir gerçektir. Bunu bile bile uluslararası güçler kimi rolleri vermektedir zaten. İşte BOP projesi çerçevesinde bir ‘ılımlı İslam’ modeli dayatılmaktadır. Ama bununla birlikte küresel sermaye içerisinde roller verilmektedir. Bunları doğru ve önyargısız algılamak, analiz etmek, buna göre parti politikalarını oluşturmak ve AKP değerlendirmesi yapmak gerekir. Aksi takdirde soyut bir şekilde AKP tartışması, muhalefeti, Türkiye’deki sol, demokratik kesimleri doğru bir yere getirmez. Evrensel değerlerin, insan haklarının, özgürlüğün, emeğin, eşitliğin küreselleşmesi yönünde, bu vahşi küreselleşmenin evrilmesi gerekir. Yani öngörülmesi gereken bu küreselleşmedir. Ciddi bir toplumsal muhalefet bu kuşatma, yağmalama, sömürme projeleri konusunda küresel güç merkezlerini yeniden düşünmeye, yeniden projelerini değiştirmeye, bazı toplumsal sosyal girdileri projelerine almaya zorunlu kılabilir. (İstanbul/EVRENSEL)

EVRENSEL; 14/07/2007

____________________  
AKP’nin kültürü 4
Erkan Araz
‘AKP ve Kültür Bakanı Türkiye’nin gerisindedir’
Tiyatro oyuncusu Savaş Aykılıç, Kültür ve Sanat Emekçileri Sendikası (Kültür-Sanat Sen) İstanbul Bölge Şubesi Başkanlığı’nı yürütüyor. “AKM değil, AKP yıkılıyor” diyen Aykılıç, sanatçılara da, Yunan mitolojisinde aymazlığın simgesi olan Epimeteus değil, öngörü sahibi aydının simgesi Prometeus olmak düştüğünü belirtiyor. Aykılıç, AKP’nin kültür sanat politikasına ilişkin sorularımızı yanıtladı:

AKP Hükümeti’nin kültür sanat politikalarını, yaşadıklarınız üzerinizden değerlendirir misiniz?
AKM ve Muhsin Ertuğrul Sahnesi’nin yıkılması tartışmaları bize AKP Hükümeti’nin gerçek yüzünü tüm açıklığıyla göstermiştir. AKP her alana olduğu gibi kültür ve sanata da ticaret mantığı ile yaklaşıyor. Kültür ve sanat toplumların gelişmesi ve ilerlemesi için gerekli olan birincil önceliktir. Buradan kâr etmeyi amaçlamak gelişme ve ilerlemenin, aydınlanmanın göz ardı edilmesi demektir.
Bu mantığın bir sonucu olarak karşımıza getirdikleri kongre ve kültür merkezi hiç de masum bir proje değil. Amaç ne sanat ne kültür ne de tiyatrodur! Onlara göre amaç, yeni dünya düzeninde İstanbul’a biçilen Kongre turizmi rolü bağlamında AKP sponsorlarına yeni rant merkezleri yaratmaktır. İyi niyetli olsalar, yeni projelerini sanat dünyasına, tiyatro camiasına, basına ve halka demokrasinin gereği açık, şeffaf ve katılıma açık bir biçimde sunarlardı. Oysa onlar oldu bittici, dayatmacı, sinsi bir tutum takındılar. Sonunda da görüyorsunuz, AKM değil, AKP yıkılıyor. Bu politikaların uzun süreli hayat bulması olanaksız zaten. Diğer hükümetlerin sandıkta çöplüğe gömülmelerinin nedeni de buydu. AKP de aynı yolda ilerliyor ve sonu er ya da geç orası olacaktır.
AKP, “Şahin görünümlü serçe” deyimindeki gibi; çağdaş görünümlü ortaçağ zihniyetli, gerici, baskıcı, ümmetçi bir partidir. Onun bu niteliksizlikleri, sömürgeci ABD ve AB’nin bir ülkeyi, bölmek-parçalamak-yönetmek ve yok etmek için arayıp da bulamadığı bir şeydir. AKP, haksız bir şekilde yüzde 30 oyla TBMM’de beş yıl süreyle ülkemizi bir tiran, bir diktatör gibi yönetmiştir. Cumhuriyet mitingleri sırasında ortaya çıkan gerçekler ışığında, AKP’nin en büyük destekçilerinin Doğan Holding ve medyası başta olmak üzere uluslararası sermaye ile ortak yerli sermaye ve Fethullah Hoca olduğu açığa çıkmıştır. Bu dönemde nedense cami çıkışlarındaki türban eylemleri bıçakla kesilmiş gibi aniden durdu. Cumhuriyet mitinglerinden sonra iktidarı desteklediklerini açıklayan ABD, AB, Fransa, Yunanistan ve Kuzey Irak yetkililerine bakarsanız bu iktidarın kimlerle işbirliği içinde olduğunu daha iyi anlarsınız. Siyasette ve ekonomide global ve liberal, ulus devlete karşı, IMF güdümündeki bu iktidarın kültür ve sanat politikalarında bağımsız kararlar almasını beklemek zaten imkansızdır. Bu yüzden olsa gerek Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın başına ne turizmci ne kültür adamı ve sanatçı olan; sadece emirleri yerine getirmekle yükümlü bir bürokrat (eski bir kaymakam ve vali) getirerek kültür ve sanata verdikleri önemi daha en baştan göstermişlerdi. Kültür Bakanlığı, bir kültür politikaları olmadığını söylemelerine karşın bastırdıkları kitaplara ve yayınevlerine bakınca aslında doların ve İslami yeşilin politikalarını benimsedikleri hemen görülebilir. AKP ve Kültür Bakanı Türkiye’nin gerisindedir. Yetersiz, yeteneksiz, beceriksiz, donanımsız, hazırlıksız ve cahildirler. Kültür ve sanatın nasıl dolaylı bir eğitim olduğu ve özelleştirilemeyeceğini bilmiyorlar, anlayamıyorlar.

Sanatçılar olarak bu ‘dayatmacı’ tutuma karşı neler yaptınız?
Tüm bu gelişmelerin karşısında çok bir şey yaptığımızı söyleyemeyiz. Bu süreçte sanatçı olarak bir arada ve dik durabilmenin sorumluluğu hepimizin omuzlarında. Ancak ne yazık ki sanatçılarımız, aydın olabilmenin sorumluluğunu taşımaktan uzak yaşıyorlar. Sanatçılarımız, toplumun önünde yürümesi, akıllardaki dağınıklığı ve karanlığı ortadan kaldırması gerekirken ne yazık ki birer Epimeteus olarak yaşıyorlar. Oysa bizlere düşen görev Prometeus olmaktır. Bunun koşulları da hayatımızda mevcuttur. İyon ve Anadolu mitolojisinde Promete; öngören, önceden gören, aydın anlamına gelir. Promete’nin kardeşi Epimeteus ise sonradan gören, geç idrak eden (idiot-embesil-ahmak) anlamındadır. Kısacası; Prometeus mu, Epimeteus mu olmak? İşte sorunun temeli bu. AKM yıkılmasın diye AKM önünde bir miting yapıyoruz, içimizdeki aymaz Epimeteuslar bağırıyor: “Bekleyelim, frene basın, belki daha iyi bir AKM yaparlar, erteleyelim!” Sanatçılarımız bu bakış açısı ve öngörüsüzlükten kurtulmalı.

Peki, aydınlarımız bu öngörüsüzlükten nasıl kurtulacak? Önerileriniz nelerdir?
Karagöz’ü çözün, tiyatromuzun estetik sorunlarını da çözersiniz. Bugün öyle bir önyargı oluşturuldu ki, Karagöz dediğiniz zaman yandınız. Gerici sayılabilirsiniz. Halbuki Karagöz’ün eleştirisinden bütün yöneticiler, padişahlar bile payını alır. Karagöz ve Hacivat bu uğurda ölümü bile göze almıştır. Bu mu gericilik? Bugünün aydınları olarak bizlerin örnek alması gereken tutum budur. En başta aydın ve sanatçılarımız gelenek ile gelenekseli birbirine karıştırıyorlar. Gelenek; muhafazakar, tutucu demek. Geleneksel ise örneğin, geleneksel Türk tiyatrosu, Türk tiyatrosunun kaynaklarından bugüne Batı tiyatrosu ile karşılaşması ve ondan etkilenmesini de içeren bir evrimi kapsar. Geleneksel Türk tiyatrosunun en önemli temsilcilerinden biri olan Karagöz ise Hititlerin İvriz kaya kabartmalarından aldıkları kostümleri, kökenleri binlerce yıl önceki köy seyirlik oyunlara ve mitoloji ve masallara uzanan konularıyla, bu topraklarda yaşayan insanların özeti olan çeşitli figürleriyle keşfedilmek için bekliyor. Keloğlan’dan ve Karagöz’den evrimleşen Türk sinemasında Sadri Alışık, Kemal Sunal, Zeki-Metin, Ferhan Şensoy, Ali Uyanık vb... hep Karagöz değiller mi?
Matrix filminden örnekleyerek giderek söylemek gerekirse, sistem hepimizi esir, kul, uşak etti! Hepimiz sisteme çalışıyoruz! Ay sonunu zor getiriyoruz, getiremezsek IMF gibi bankalar zaten istemeden kredi kartını adrese gönderiyor. Hepimiz emekçiyiz, hepimiz işçiyiz ama sordukları zaman farklı cevaplar veriyoruz. Birileri bizi bölmüş, parçalamış, uyutmuş ve babalar gibi, patronlar gibi yönetiyor. İşçi sınıfı deyince aklımıza sadece işçi kasketli ve işçi tulumlu kişiler geliyor. Oysa bizler de birer işçiyiz ve bir tek bu sınıfa aidiz. Bu karakterin olgunlaşması ve yönetimi elinde bulundurması gerekiyor. Ancak kafalarımız holding medyasının İbrahim Tatlısesleri ve Hülya Avşarları ile öyle karışık ve dumanlı ki Marx kim diye sorsalar, Almanya eski para birimi diyeceğiz! Aydın ve sanatçı olarak bizler, Epimeteus olmaktan kurtulmalı ve ait olduğumuz sınıf için Karagöz gibi yaşamalıyız. (İstanbul/EVRENSEL)

Yazının 1 Ve 2. Bölümü İçin >>>

http://alsahbloglariindeksi.blogcu.com/3585137/

Türk İnternet Kullanıcısı Profili

16/6/2007 · Kategori: Arastirma

Türk İnternet kullanıcısı profili

ekolay.net/haber/Haber; 15.06.2007

Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yılmaz Esmer, İnternet kullanıcılarının profilinin genel Türkiye profilinden çok farklı olduğunu, bu durumda İnternet'ten yapılan kamuoyu araştırmalarının Türkiye'yi temsil gücü üzerinde düşünmek gerektiğini söyledi.

Türkiye'de İnternet ve bilişim teknolojilerinin kullanımına ilişkin tutum ve davranışlar ile Türk insanının sosyo-kültürel değerleri arasındaki bağı ele alan ve ekolay.net ile Bilişim Sanayicileri Derneği (TÜBİSAD) desteğiyle yürütülen 'İnternet ve Bilişim Teknolojileri: Davranışlar, Tutumlar ve Değerler' araştırmanın sonuçları toplantı ile kamuoyuna duyuruldu.

Solcular İnternet'te
Prof. Yılmaz Esmer, İnternet kullanıcıları arasında siyasal ideoloji olarak 'sol' görüşün hakim olduğunu açıkladı. Siyasal görüşleri sol, orta ve sağ olarak üçe ayıran araştırmada solcuların İnternete hakim olduğu ortaya çıktı. Sağ görüşlü insanların ise İnternet'i en az tercih eden ideolojik grup olduğu ortaya çıktı.

Sağ: Yüzde 26

 

CHP'liler AKP'lileri solladı
Türkiye'nin iki büyük partisine sempati duyanlar arasındaki araştırmada ise CHP'liler, AKP'lileri solladı. CHP sempatizanları İnternet'te sohbet ve e-mail kullanmayı ağırlıklı olarak tercih ederken tanışma konusunda AKP'lilerle aynı seviyede bulunuyor.



İnternet kullanımı
Prof. Yılmaz Esmer, evinde bilgisayar bulunanların yüzde 26 olduğunu ancak hepsinin İnternet bağlantısı bulunmadığını belirterek, yüzde 51'lik kesimin hanesinde İnternet kullanan en az bir kişi bulunmasının ve 15 yaş üzeri her 10 öğrenciden 9'unun bir kez de olsa İnternet'e girmiş olmasının olumlu bir gelişme olduğunu söyledi.

Üniversite mezunlarının yüzde 17'sinin ise hayatında hiç İnternet'e girmediğini ifade eden Esmer, bu kişilerin büyük kısmının ileri yaşlarda bulunduğuna dikkat çekti. Esmer, İnternet kullanımı alanında da kadınlar ve erkekler arasında ciddi bir fark bulunduğuna işaret ederek, şimdiye kadar en az 1 kez İnternet kullanmış erkeklerin yüzde 47, kadınların ise yüzde 32 düzeyinde bulunduğunu dile getirdi.

Seyrek de olsa İnternet'e bağlanan kişilerin bir profilini çizen Esmer, bunların yüzde 60'ının erkek, yüzde 10'unun alt gelir grubundan, yüzde 81'inin kentsel kesimden, yüzde 11'inin 40 yaş üzerinde, yüzde 41'inin üniversite mezunu, yüzde 8'inin ev kadını olduğunu belirterek, ''İnternet kullanıcılarının profili, genel Türkiye profilinden çok farklı. Bu durumda İnternetten yapılan kamuoyu araştırmalarının Türkiye'yi temsil gücünü düşünün...'' dedi.



İnternet ve hoşgörü
Yılmaz Esmer, ''Bazen değerler demografik değişkenler ve gelirden daha da önemli olabiliyor'' diyerek, araştırma kapsamında İnternet kullanımı ile çeşitli değerlerin somut yansımaları arasındaki ilişkiyi görmek üzere sorular yöneltildiğini kaydetti.

İnternet kullanımı ile hoşgörü arasında bir ilişki bulunduğunu belirten Esmer'in verdiği bilgiye göre, başka dinden birisiyle komşu olmak istemeyenlerin oranı, İnternet kullanıcılarında yüzde 18 iken bu oran kullanmayanlarda yüzde 42'ye çıkıyor ve belirli bir din ismi verildiğinde oranlar daha da yükseliyor.



İnternet kullanıcılarının komşu olarak başka ırktan birini istememe oranı yüzde 16 iken, İnternet kullanmayanlarda bu oran yüzde 38, eşcinseller için oranlar yüzde 80 ve 93, nikahsız çiftler için yüzde 48 ve 74, farklı anadile sahip kişiler için yüzde 13 ve 32, oruç tutmayan kişiler içinse yüzde 16 ve 39 seviyesinde gerçekleşiyor. Esmer, kadın-erkek eşitliği ile İnternet kullanımı arasında da bir bağlantı bulunduğunu belirterek, işsizlik durumunda çalışmanın kadınlardan çok erkeklerin hakkı olduğuna inanan İnternet kullanıcılarının yüzde 39, İnternet kullanmayanların yüzde 60 orana sahip olduğunu dile getirdi.

Benzer şekilde aile reisinin erkek olması gerektiğini düşünen İnternet kullanıcıları yüzde 17 iken, bu oran İnternet kullanmayanlarda yüzde 31'e, kadının her durumda kocasına itaat etmesi gerektiğini söyleyen İnternet kullanıcıları yüzde 10 iken, aynı oran İnternet kullanmayanlarda yüzde 20'ye çıkıyor. Esmer, İnternet kullananlarla kullanmayanlar arasında güven duyma konusunda önemli bir fark bulunmadığını belirterek, ilk tanıştığı kişilere, başka milletten olanlara güven oranlarının yakın olduğunu, hatta AB'ye güven duyan İnternet kullanıcılarının yüzde 28 ile İnternet kullanmayanlardaki yüzde 33 oranının gerisinde kaldığını kaydetti.

Türkiye genelini temsilen 1.579 kişi ile yüz yüze görüşerek yapılan araştırmada, örnekleme dahil olan 41 ilde yaşayan 15 yaş ve üzerindeki deneklerden bilgi toplandı. Araştırmada, bilişim teknolojileri konusundaki tutum ve davranışlar ile, bunlarla bireyin demografik özellikleri ve Türk insanının sosyokültürel değerleri arasındaki ilişkiler irdelendi.

Araştırma ile ilgili detaylı bilgi almak için...

1  |

İnternet ve Bilişim Teknolojileri: Davranışlar, Tutumlar ve Değerler

Ülkemizde İnternet ve bilişim teknolojilerinin kullanımı ile sosyokültürel değerler arasındaki bağ ilk kez araştırıldı. ekolay.net ve TÜBİSAD’ın desteği ile gerçekleştirilen araştırmanın yöneticisi Prof. Dr. Yılmaz Esmer, sonuçları 14 Haziran 2007'de gerçekleştirilen toplantıda kamuoyu ile paylaştı.

Basın bültenini ve araştırma sunumunu aşağıdaki linklerden indirebilirsiniz.

 Basın Bülteni (internet_degerler_bulten.pdf)

 Araştırma Sunumu (internet_degerler_sunum.pdf)

Araştırma ile ilgili sorularınız ve yorumlarınız için: degerlerarastirma@ekolay.net

Basın iletişim bilgileri: habermerkezi@marjinal.com.tr

CHP PROĞRAM VE TÜZÜĞÜ

13/6/2007 · Kategori: Arastirma

TÜZÜK

 - Parti Politikaları -

Kentleştikçe dinsel kimlik zayıflıyor

8/6/2007 · Kategori: Arastirma

Kentleştikçe dinsel kimlik zayıflıyor Kentleşme olgusu ile karşılaşan Alevilik önemli kırılmalara sahne oluyor. Kentleşme ile birlikte Aleviliği din kimliği içinde algılama eğilimi yerini kültür ve yaşam biçimi algısına bırakıyor. İlkokul mezunu olanların yüzde 73'ü Aleviliği "Gerçek İslam" ya da "İslamın bir yorumu" olarak algılıyor. Bu oran lise mezunlarında yüzde 32'ye, üniversite mezunlarında yüzde 27.7'ye düşüyor. Üniversite mezunlarının yüzde 68.1'i, lise mezunlarının ise yüzde 68'i Aleviliği İslamiyet ile ilişkilendirmiyor, doğrudan bir kültür ve yaşam biçimi olarak görüyor. Kentleşen Alevilik - 1 Sosyolog Kamil Fırat'ın araştırması Yayına hazırlayan: Belma Akçura SUNUŞ Kente göç olgusu, Alevilerin siyasal, kültürel ve dinsel kimliklerinde önemli değişimlere yol açıyor. Sosyolog Kamil Fırat'ın "Kent Aleviliği" konulu çalışması, bu değişimin kırılma noktalarını son derece çarpıcı bulgularla gözler önüne seriyor. Kentleşmenin Alevilik ve Alevilere etkileri üzerinde yürütülen alan çalışması, 2003 ve 2004 yıllarında Ankara'da Dikmen ve Mamak'ta toplam 208 denekle yürütüldü. ODTÜ Araştırma Fonu tarafından desteklenen araştırmaya katılan deneklerin çoğunluğunu Çorum, Yozgat, Sivas'tan göç eden Alevi vatandaşlarımız oluşturdu. Araştırma şu sorulara yanıt aradı: Kentleşme, Alevilerin geleneksel yaşam biçimlerini ne ölçüde etkiliyor? Yitirilen geleneksel özelliklerin yerlerini hangi yeni özellikler dolduruyor? Kırsal alanlarda yetişmiş Aleviler, şimdi Aleviliği nasıl bir dinsel kimlik olarak görüyorlar? Siyasal, düşünsel, ekonomik ve kültürel etkiler dinsel kimliği değiştiriyor mu? Kentli Aleviler, Dede - Talip ilişkilerini, Musahipliği, Cem törenlerini, oruç tutma ve kurban kesme gibi kavramları şimdi nasıl değerlendiriyorlar? Kentli Aleviler devletin din politikasını nasıl yorumluyorlar? Kentli Alevi, siyasal kimliğini hangi dinsel, etnik ve ideolojik temeller üstünde kuruyor? Alevilik inanç ve öğretisinin "sahibi" Dedelik Kurumu eski gücünü yitiriyor mu? Dedeler bu konuda ne diyor? Milliyet, bu soruların son derece çarpıcı yanıtlarını bugünden itibaren okurlarına sunuyor. Araştırmaya göre, Alevilik algısını farklılaştıran önemli faktörlerden biri eğitim. Eğitim düzeyi yükseldikçe, Aleviliğin bir kültür ve yaşam biçimi olarak tanımlanması oranı da yükseliyor. Eğitim düzeyi düştükçe, Aleviliği dinsel kimlikle ilişkilendirerek, İslam içinde tanımlama ya da algılama eğilimi artıyor. Araştırmaya katılan deneklerden okuma yazması olmayanların yüzde 93.3'ü, okuryazar olanların yüzde 76.9'u, ilkokul mezunu olanların yüzde 73'ü, ortaokul mezunlarının yüzde 84,6'sı Aleviliği "Gerçek İslam" ya da "İslamın bir yorumu" olarak algılıyor. Aleviliği İslam alanı içinde görme eğilimi lise mezunlarında birden yüzde 32'ye, üniversite mezunlarında ise yüzde 27.7'ye düşüyor. Üniversite mezunlarının yüzde 68.1'i, lise mezunlarının ise yüzde 68'i Aleviliği İslamiyet ile ilişkilendirmiyor, doğrudan bir kültür ve yaşam biçimi olarak görüyor. Kamil Fırat'a göre, eğitimin Alevi algısındaki farklılaştırıcı etkisi, modernleşme ve kentleşme süreçleriyle birlikte ele alındığında anlamlı ipuçları içeriyor. Eğitim düzeyleri nisbeten düşük olanların kırsal alanlarda geleneklere dayalı bir yaşam biçimi sürdürmeleri, Alevilik algılarını dini temeller üstüne kurmalarına yol açıyor. Kentlere göç etmiş deneklerin Aleviliği din ekseninde ve İslam içinde bir yorum olarak açıklamaları büyük ölçüde devraldıkları geleneğin bir sonucu. Onlar için Alevilik İslami bir inanç ve dinsel bir anlamlandırma sistemi... Ancak, Aleviliği din ve İslamiyet ile ilişkilendiren bu bakış, kentlerde doğan, modern bir eğitim sisteminden geçen Alevi deneklerde ciddi ölçülerde aşınma eğilimine giriyor. Kentli Aleviler, özellikle eğitim düzeyinin yükselmesiyle doğru orantılı bir şekilde Aleviliği bir kültür ve yaşam biçimi olarak görmeye başlıyorlar. Alevilerin yakın zamana kadar kentlerde toplumsal ve dinsel kurumlarını oluşturamamış olmaları da, kentlerde yetişmiş kuşakların inanç olarak Alevilikle ilişkilerini olanaksız kılıyor. Fırat'a göre, farklılaşmada şu faktörlerin etkisini de hesaba katmak gerekiyor: 1 MODERN EĞİTİMİN ETKİSİ: Farklılaşma, modern eğitimin ve onun parçası olduğu modern dünyanın Alevi bireyleri üstündeki etkisinden kaynaklanıyor. 2 ALEVİLİĞİN HUKUKSAL OLARAK TANINMAMASI: Bu grupta Aleviliğin yeni tarihsel ve toplumsal koşullarla karşılaşmasından kaynaklanan sorunlar yer alıyor. Aleviliğin hukuksal açıdan yok sayılması da yine önemli bir faktör olarak görülüyor. 3 DİNSEL KURUMLAR YOK: Ve nihayet kentlerde yetişen Alevi kuşaklarda dinsel öğretileri ulaştıracak kurumların bulunmaması ya da yetersizliği, Aleviliğin kaynakları konusunda genel bir bilgisizliğe yol açıyor. Fırat, sonuçta şu değerlendirmeyi yapıyor: "Alevilik, kentlerde yetişen Alevilerin yaşamına sadece etnik bir kimlik olarak giriyor ve dinsel anlamını yitiriyor. Yarı açık bir toplumun inanç sistematiği olarak biçimlenmiş Alevilik, kentsel dönüşüm sürecinde hukuksal ve yapısal sorunlarla aynı anda karşılaşıyor. Yeni kuşaklar için Alevilik ya geçmişte kalmış bir inanç biçimidir ya da bir etnik kimliğin sağladığı 'aidiyet' duygusuyla sınırlıdır." İslami yükseliş dini düşünceden uzaklaştırıyor Araştırma bulguları Alevi topluluğunun yaygın bir kesiminde dini değerlerin ve bağlılıkların zayıflamakta olduğuna işaret ediyor. Benzer bir eğilimi Alevi olmayan ve kimliklerini ortaya koyarken 'laiklik' veya 'çağdaşlık' gibi özellikleri ön plana çıkartan sayıca en az Aleviler kadar kabarık bir toplum kesiminde de görüyoruz. İlginç olan bir durum var. Bir yanda toplumsal tabanda oldukça yaygın ve siyasi bakımdan gücünü artan ölçüde ortaya koyan bir İslami hareket söz konusu. Yine bu dönemde Diyanet İşleri gibi resmi kurumların etkinlikleri de yurt içinde ve dışında hızla artıyor. İslami kesimdeki bu yükseliş, toplumun tüm kesimlerinde kendini hissettiren bir dinselleşme yaratmak bir yana, başta Aleviler olmak üzere başka toplum kesimlerini bazı dini düşünce ve pratiklerden büsbütün uzaklaştırıyor. Çocuğundan gerçeği saklayan babanın öyküsü Kamil Fırat, araştırmasında Alevi bir babanın anlattıklarını kentsel alanlarda yetişen yeni Alevi kuşaklarının karşılaştığı sorunları dile getirmesi açısından çarpıcı bir örnek olarak gösteriyor. Babanın anlatımı şöyle: "Ankara'ya göç ettiğimizde, kendilerini çevreden korumak için çocuklarımıza dinimizi öğretmeyi bıraktık. Çocuklarımız okula gittiler, orada Sünnilere öğretilenleri öğrendiler. Daha sonra, çocuğum üniversite öğrencisiyken, dinimizin ne olduğunu sordu bana, "Müslüman isek, Ramazan'da neden oruç tutmuyoruz? Neden camiye gitmiyoruz?" dedi. Ona doğruyu söylemek zorunda kaldım. "Biz Aleviyiz. Camiye gitmeyiz, Ramazan'da oruç tutmayız" dedim. "Alevilik nedir? Aleviliğin temelleri nelerdir? Kaynaklar var mı?" diye sordu. "Bir tek şey biliyorum: Alevi olduğumuzu" dedim. YARIN: Aleviler neden sadece Müslümanım demiyor? Kentli Aleviler içinde kendilerini ateist olarak tanımlayanların oranı yüzde kaç?